Protesty, sprzeciwy, tysiące wniosków z uwagami, a później miesiące oczekiwań. W końcu Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad wprowadziła korekty w przebiegu trzech wariantów przyszłej drogi ekspresowej nr 12 Łódź–Tomaszów–Kozenin. – Obecnie są prezentowane na spotkaniach z lokalnymi samorządami. Za około dwa tygodnie pojawią się na stronie internetowej projektanta i każdy będzie mógł się z nimi zapoznać – mówi nam Marcin Amróz, dyrektor łódzkiego oddziału GDDKiA. Czy te zmiany będą zgodne z oczekiwaniami mieszkańców? Udało nam się ustalić szczegóły nowych wariantów trasy.

2,5 roku temu GDDKiA powierzyła Transprojektowi Gdańskiemu opracowanie studium techniczno-ekonomiczno-środowiskowego (za 32 mln złotych) z elementami koncepcji programowej dla nowej drogi ekspresowej nr 12, która ma połączyć węzeł Łódź-Południe (A1/S8) z węzłem Kozenin (dopiero ma powstać u zbiegu S12 i S74). Wybrano przebieg drogi w korytarzu południowym. Warianty przedstawiane na konsultacjach społecznych w październiku 2024 r. i marcu 2025 r. spotkały się z falą krytyki. Do projektanta wpłynęły tysiące wniosków z uwagami i sprzeciwami. Organizowano protesty. Zaproponowana trasa tranzytowa była dużym obciążeniem dla miejscowości położonych na południe od Tomaszowa (Wąwału, Wiaderna czy Smardzewic), ale również dzielnic miejskich, tj. Józefów czy Nagórzyce. Protestujący podnosili też argumenty środowiskowe.

Planowany przebieg trasy S12 w okolicach Tomaszowa Mazowieckiego oraz Będkowa był przedmiotem dyskusji na sejmowej Komisji Infrastruktury, która odbyła się w czwartek, 12 marca. Radny miejski Piotr Kucharski, reprezentujący mieszkańców Marek Nowak oraz samorządowcy z naszego powiatu próbowali przekonać przedstawicieli Ministerstwa Infrastruktury i Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad do rezygnacji z korytarza południowego na rzecz północnego.

Dyskusja była gorąca. Czy przyniesie spodziewane rezultaty?

Znamy korekty przebiegu drogi ekspresowej nr 12 w okolicach Tomaszowa w korytarzu południowym. Na naszą prośbę Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad zdradziła nam szczegóły nowego planu. - Odległość od Smardzewic wynosi ponad 1 km i omija tereny zurbanizowane - mówi Maciej Zalewski, rzecznik prasowy łódzkiego oddziału Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad. Wyjaśnia też dlaczego nie zdecydowano na budowę eski w wariancie północnym.

Nasz artykuł sprzed tygodnia "Chcą wejść z S12 do Smardzewic" wywołał niemałe poruszenie. Z naszych nieoficjalnych informacji (co podkreślaliśmy) wynikało, że planowany przebieg eski zostanie znacznie skorygowany i przesunięty bardziej na południe od Tomaszowa do samych Smardzewic. Nasze ustalenia zdementowała Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad. - Jako inwestor nigdy nie planowaliśmy przebiegu przyszłej trasy S12 (łączącej węzeł Łódź Południe z węzłem Kozenin) przez Smardzewice. Jest to niemożliwe zarówno z przyczyn społecznych, jak i technicznych  - podkreśla GDDKiA.

Tak jak informowaliśmy tydzień temu, inwestycja jest obecnie na etapie przygotowania studium techniczno-ekonomiczno-środowiskowe (za 32 milionów złotych) z elementami koncepcji programowej dla nowej drogi ekspresowej nr 12, która ma połączyć węzeł Łódź-Południe (A1/S8) z węzłem Kozenin (dopiero ma powstać u zbiegu S12 i S74).

Przy wyjeździe z Tomaszowa (w okolicach Wąwału) wyrąb prowadzony jest na powierzchni ponad dwóch hektarów. Mieszkańcy obawiają się, że to początek budowy trasy tranzytowej. – Są to prace związane z gospodarką leśną. Za jakiś czas w tym miejscu posadzimy nowy las – uspokaja Cezary Sęk z Nadleśnictwa Smardzewice.

Leśnicy realizują zadania związane z opracowanym planem urządzania lasu. – Te sosny miały 123 lata. Po takim czasie w ich miejsce muszą pojawić się nowe nasadzenia. Od strony drogi Tomaszów–Smardzewice zostawiamy pojedyncze dęby, tzw. podrost. A z drugiej strony na kilku arach kępę starodrzewia z myślą o owadach, kręgowcach czy ptakach – wyjaśnia C. Sęk. Przedstawiciel Nadleśnictwa Smardzewice zapewnia, że najpóźniej za dwa lata na terenie wycinki zostanie posadzony nowy bór sosnowy. – Zgodnie z ustawą o lasach. Chcemy trochę odczekać ze względu na inwazję pędraka, który niszczy pędy sadzonek. Najpóźniej wiosną 2028 roku będzie tam rósł nowy las. Gatunkiem dominującym będzie nadal sosna, ale z domieszką dębu czy brzozy – informuje rzecznik nadleśnictwa. 

Powrót tych zwierząt do ośrodka hodowli w Smardzewicach znowu został odłożony w czasie. – Realny termin to wiosna przyszłego roku. Żubry najpierw trafią do części ekspozycyjnej – mówi Mirosław Markowski, dyrektor Kampinoskiego Parku Narodowego.

To już ponad 10 lat oczekiwania. Pod koniec 2014 r. Ośrodek Hodowli Żubrów w Smardzewicach został zamknięty dla odwiedzających, a stado zlikwidowane. Wydawało się, że w tym roku w końcu zostanie ponownie otwarty, o czym wielokrotnie nas zapewniano. Gospodarze rezerwatu mówili najpierw o czerwcu, później przesunęli termin powrotu zwierząt na jesień. Niestety – jak się dowiedzieliśmy – w tym roku nie doczekamy się ich jednak w smardzewickim ośrodku. – Wielka szkoda. Mija kolejny sezon i nic się w tej kwestii nie dzieje. Przecież tutaj na miejscu wszystko jest gotowe. Często przejeżdżam obok rowerem. Ogrodzenie odnowione, brama też, widać zagrodę pokazową, która jest jak nowa. Na co tu dłużej czekać!? – pyta rowerzysta, którego spotkaliśmy na leśnej drodze do rezerwatu.

Takie plotki krążyły po Tomaszowie i okolicach w piątek, 5 września. Rzeczywiście droga została zamknięta, ale ze względu na wypadek, a nie przyjazd Dariusza Klimczaka. – Żadnego spotkania nie było. Chociaż temat budowy S12 budzi emocje w naszej miejscowości – mówią mieszkańcy Wąwału. Podobnie jest w Nagórzycach, gdzie coraz więcej domów wystawianych jest na sprzedaż.

Transprojekt Gdański na zlecenie Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad opracowuje studium techniczno-ekonomiczno-środowiskowe (za 32 mln złotych) z elementami koncepcji programowej dla nowej drogi ekspresowej nr 12, która ma połączyć węzeł Łódź-Południe (A1/S8) z węzłem Kozenin (dopiero ma powstać u zbiegu S12 i S74).

– pytają turyści przyjeżdżający do Smardzewic. – Jesteśmy gotowi je przyjąć. Czekamy tylko na zgodę Ministerstwa Klimatu i Środowiska – odpowiada Tomasz Hryniewicki, zastępca dyrektora Kampinoskiego Parku Narodowego ds. ochrony przyrody. Nie ma zagrożenia, że ze względu na plany budowy drogi ekspresowej nr 12 rezerwat będzie musiał zostać przeniesiony w inne miejsce.

Już od ponad 10 lat Ośrodek Hodowli Żubrów w Smardzewicach jest zamknięty dla odwiedzających. – Co roku, kiedy przyjeżdżam na wypoczynek nad zalew, wybieram się na wycieczkę rowerową do rezerwatu z nadzieją, że w końcu będę mógł zobaczyć te piękne zwierzęta. Niestety tym razem znowu się rozczarowałem – mówi nam spotkany na leśnej trasie turysta rowerowy. Po gruźlicy, która zdziesiątkowała smardzewickie stado, nie ma już śladu. Teren rezerwatu został zdezynfekowany. A po zarządzonej kwarantannie lekarze weterynarii stwierdzili, że ognisko choroby wygasło i dali zielone światło na sprowadzenie nowych żubrów. Już kilka lat temu. Jednak przed powrotem zwierząt gospodarze ośrodka chcieli przeprowadzić niezbędne remonty. Długo szukali środków na ten cel. W końcu odrestaurowano ambonę widokową z czasów prezydenta Ignacego Mościckiego, stróżówkę oraz paśniki. Modernizacja objęła także bramę wjazdową, ogrodzenia i pozostałą infrastrukturę OHŻ z zapleczem gospodarczym, socjalnym, jak również zagrody. Nowy blask zyskała część ekspozycyjna. Powstała nowa rampa dla odwiedzających, przystosowana dla osób niepełnosprawnych.

Decyzja środowiskowa będzie kluczowa dla realizacji planów budowy drogi ekspresowej nr 12. Jak udało nam się dowiedzieć, już rozpoczęły się prace mające na celu przygotowanie takiego dokumentu. Analizowane są kwestie związane z ochroną gatunków, ich siedlisk i terenów chronionych. Jaką opinię wydadzą leśnicy i przyrodnicy?

Transprojekt Gdański na zlecenie Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad opracowuje studium techniczno-ekonomiczno-środowiskowe (za 32 mln złotych) z elementami koncepcji programowej dla nowej drogi ekspresowej nr 12, która ma połączyć węzeł Łódź-Południe (A1/S8) z węzłem Kozenin (dopiero ma powstać u zbiegu S12 i S74). Wybrano przebieg drogi w korytarzu południowym, bo jest krótszy i tańszy. Warianty przedstawiane na konsultacjach społecznych w październiku ub.r. i marcu br. spotkały się z falą krytyki i protestów. Do projektanta wpłynęły tysiące wniosków z uwagami. 

Bardzo emocjonalne, ale i rzeczowe było wystąpienie tomaszowskiego radnego miejskiego Piotra Kucharskiego na forum Sejmiku Województwa Łódzkiego. Dotyczyło sprzeciwu wobec planów budowy drogi ekspresowej nr 12 w korytarzu południowym. – Mimo petycji podpisanej przed 5 tysięcy mieszkańców, uchwał rad gminy, miasta i powiatu, projektant nadal pozostaje głuchy na nasze argumenty – mówił radny i jednocześnie przewodniczący Towarzystwa Przyjaciół Tomaszowa Mazowieckiego. Już są efekty jego działań.

Wystąpienie tomaszowskiego radnego było zdecydowanie najciekawszym punktem ponad sześciogodzinnych obrad sejmiku, które odbyły się 17 czerwca. P. Kucharski przez kilkanaście minut (w ramach dyskusji nad raportem o stanie województwa łódzkiego za poprzedni rok) przekonywał, dlaczego trasa S12 nie powinna być budowana w przebiegu zaproponowanym przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad. Jego udział w obradach sejmiku poparło aż 1337 mieszkańców. Tyle podpisów zebrał pod wnioskiem o udział w debacie.

dotyczy: Budowy drogi ekspresowej S12 na odcinku od węzła "Łódź Południe" do węzła "Kozenin".
Stowarzyszenie "Mój Tomaszów" przekazało do Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad tysiące wniosków i uwag co do planowanego przebiegu drogi S12. Otrzymali odpowiedź.

Szanowni Państwo,

W nawiązaniu do Państwa Listu intencyjnego (skierowanego do Sejmiku Województwa Łódzkiego) z dnia 02.04.2025 oraz Petycji z dnia 11.03.2025 w sprawie sprzeciwu wobec budowy drogi ekspresowej S12 w korytarzu południowym oraz w nawiązaniu do wcześniejszej korespondencji, Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Łodzi uprzejmie informuje, iż (...) na pierwszym etapie prac projektowych, używając innowacyjnego narzędzia projektowo-wspomagającego, Wykonawca przeanalizował ponad 150. przebiegów wariantów w ramach każdego z 3. korytarzy. Po dokładnej analizie stworzonych przebiegów drogi ekspresowej S12 wybrano po 3. warianty dla każdego korytarza, które stały się wariantami reprezentatywnymi. Ww. warianty spełniały warunki techniczne, lecz przede wszystkim miały w jak najmniejszy sposób oddziaływać na otoczenie.

– krzyczeli podczas protestu w sobotę, 24 maja na placu Kościuszki przeciwnicy budowy drogi ekspresowej nr 12 w południowym korytarzu Tomaszowa. Dostało się nawet prezydentowi miasta Marcinowi Witko i ministrowi infrastruktury Dariuszowi Klimczakowi.

– Chcemy zaapelować do decydentów o ponowne przeanalizowanie innych korytarzy przebiegu trasy. Droga S12 w proponowanej formie prowadzi przez tereny przyrodnicze, rekreacyjne. To katastrofa dla Tomaszowa! Potrzebujemy obwodnicy – pierścienia wokół miasta, a nie drogi tranzytowej, która degraduje nasze miasto – powiedziała nam Katarzyna Ciblik, jedna z organizatorek protestu.

– Tomaszów śpi! Musimy go obudzić. Szczególnie młodych, nieświadomych niczego ludzi. Proponowana droga ekspresowa będzie przebiegać zaledwie kilometr od szpitala i Ośrodka Rehabilitacji Dzieci Niepełnosprawnych. Około 500–600 metrów od ujęcia wody pitnej dla Tomaszowa. Ten problem dotyczy wszystkich mieszkańców miasta i okolic. Niezależnie od tego, gdzie mieszkają. Hałas, huk, spaliny... Przecież nie chcemy żyć w takich warunkach – dodała Agnieszka Wiktorowicz, druga z organizatorek.

Przeciwnicy budowy tranzytowej drogi S12 w korytarzu południowym zachęcają mieszkańców do przyjścia w sobotę, 24 maja o godz. 11.00 na plac T. Kościuszki. – Wiele osób pewnie nie wie, że ta droga ma przebiegać w granicach Tomaszowa. To nie będzie obwodnica naszego miasta. Chcemy przedstawić rzetelnie problem i zdementować krążące nieprawdziwe informacje – mówi Katarzyna Ciblik, jedna z organizatorek spotkania.

Transprojekt Gdański na zlecenie Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad przygotowuje studium techniczno-ekonomiczno-środowiskowe (z materiałami do uzyskania decyzji środowiskowej) dla budowy nowej drogi ekspresowej S12 (60-kilometrowego odcinka Łódź–Tomaszów–Kozenin). Inżynierowie z Trójmiasta dostaną za to ponad 32 mln zł. – To się w głowie nie mieści. Tyle pieniędzy za zrobienie kilku kolorowych kresek na mapie. Przecież zaproponowane przez nich warianty trasy są oderwane od rzeczywistości – denerwowali się po marcowych konsultacjach z projektantem mieszkańcy. Po tych spotkaniach rozpętała się prawdziwa burza. 

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi trafiły skargi mieszkańców miasta na bezczynność prezydenta Marcina Witko w sprawie przebiegu S12 w korytarzu południowym. Tomaszowianie (na wniosek radnego Piotra Kucharskiego) domagają się też interwencji Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Łodzi.

Wiele osób jest zawiedzionych spotkaniem z prezydentem. Marcin Witko przyjmował mieszkańców we wtorek, 8 kwietnia. Miał odpowiadać na pytania odnoście planowanej budowy S12. – Czekałem chyba z pięć godzin. Wróciłem do domu już po 22.00. Nieco zniesmaczony, przyznam szczerze. To właściwie były rozmowy trochę o niczym. Niby wszystko ładnie, grzecznie, pan prezydent wszystkich wysłuchał, ale nic nowego nie zaproponował. Nawet to, że przyjmował nas w gabinecie wiceprezydenta, a nie swoim (większym, bardziej reprezentacyjnym), nie najlepiej świadczy o randze tej sprawy dla pana prezydenta. Zastanawiające jest to, że jeszcze w 2018 r. Marcin Witko był gorącym zwolennikiem budowy obwodnicy miasta w korytarzu północno-wschodnim, otwierającym dostęp do terenów przemysłowych i inwestycyjnych. A już rok później zmienił retorykę i zaczął optować za korytarzem południowym, który jest katastrofalny dla miasta i jego mieszkańców – mówi nam uczestnik spotkania u prezydenta.

Prażki stały się areną protestu mieszkańców gmin Rokiciny, Będków oraz wiejskiej i miejskiej części Tomaszowa Mazowieckiego, którzy w poniedziałek, 15 kwietnia o godzinie 17.00 zamanifestowali swój sprzeciw wobec jednego z wariantów przebiegu drogi ekspresowej S12.

Lokalizacja protestu w miejscowości Prażki 33 nie była przypadkowa – to właśnie tamtędy ma przebiegać kontrowersyjny wariant trasy. Wydarzenie było transmitowane na żywo przez Telewizję Publiczną (TVP3 Łódź), co pozwoliło na dotarcie z problemem do szerokiego grona odbiorców. Głos zabrał wójt gminy Będków, Dariusz Misztal, który przedstawił liczne problemy, jakie niesie ze sobą proponowana inwestycja. Podkreślił, że planowany przebieg drogi ekspresowej S12 spowoduje ogromne szkody dla mieszkańców poprzez przecięcie ich gospodarstw rolnych. Zwrócił również uwagę na negatywne konsekwencje dla samej gminy, która utraci dochody z podatków, a przecięcie jej ruchliwą drogą tranzytową doprowadzi do wzmożonego wyludniania się.

Na ostatnią sesję Rady Powiatu Tomaszowskiego przybyła liczna grupa tomaszowian. Sprowadziła ich informacja, że w porządku obrad znalazło się zajęcie stanowiska przez samorząd powiatowy w sprawie przebiegu drogi ekspresowej S12 przez teren miasta i powiatu tomaszowskiego. Większość z nich sprzeciwia się rozwiązaniom przedstawionym przez projektanta.

Problem nabrzmiał już na tyle, że postanowiła się nim zająć również nasza Rada Powiatu. Radni większościowej obecnie koalicji przygotowali projekt uchwały intencyjnej. Zapisano w niej, że Rada Powiatu wyraża sprzeciw wobec wariantu przebiegu drogi ekspresowej przez południową część miasta i powiatu. Za to wyraża wolę poparcia realizacji projektu w wariancie poddanym szerokim konsultacjom i uzgodnionym ze wszystkimi stronami. Podjęcie niezbędnych działań w celu realizacji tej uchwały powierzono staroście tomaszowskiemu i przewodniczącemu Rady Powiatu.