Jubileusz 95-lecia to piękna rocznica, a jeśli obchodzi ją podmiot wypełniający misję społeczną, to nabiera ona jeszcze większego znaczenia. Taką rocznicę będą świętować muzycy Orkiestry Dętej Ochotniczej Straży Pożarnej w Zawadzie w gm. Tomaszów Mazowiecki. Jubileuszowy koncert zagrają 22 listopada o godz. 16.00 w GDK w Wiadernie.

Trochę historii

Jednostka OSP w Zawadzie powstała w 1922 roku. Po ośmiu latach strażacy doszli do wniosku, że dobrze by było mieć swoją orkiestrę. Pomógł im miejscowy ziemianin Leon Jabłoński, który był prezesem jednostki i sponsorował wiele działań w Zawadzie. 

Pierwszy skład orkiestry to około dwudziestu muzyków. Byli wśród nich m.in.: Józef Sulma, Stefan Dębiec, Józef Krężelewski, Wacław Ruta, Józef Ogórek, Kazimierz Wojciechowski i Wawrzyniec Kuląg. Grali na uroczystościach z okazji świąt państwowych i kościelnych, na zabawach. Wojna w 1939 r. przerwała działalność strażaków i ich muzyków. Reaktywacja orkiestry nastąpiła w 1950 r. Próby odbywały się w miejscowej szkole. Kapelmistrzem był wtedy doświadczony muzyk z Tomaszowa Jakubowski. Orkiestra grała w składzie: Stefan Norkus, Józef Ruta, Wacław Ogórek, Tadeusz Krześlak, Tadeusz i Mieczysław Wojciechowscy, Władysław Wojciechowski, Mieczysław Nowak, Jerzy Kozar, Tadeusz Szymański. Byli też  młodzi adepci: Czesław Majda, Bogdan Krężelewski, Tadeusz Dębiec, Stanisław Gonciarz i Tadeusz Lech.

Walka w Legionach, manifestacje mieszkańców, Wieczory Kościuszkowskie, zbiórki społeczne, wzniesienie pomnika Tadeusza Kościuszki, biało-czerwone flagi w oknach i coraz śmielej śpiewane pieśni patriotyczne. Jak to było w Tomaszowie podczas odzyskiwania niepodległości?

Pierwsza wojna światowa dotkliwie doświadczyła Tomaszów. Zaborcy, jak czytamy w publikacji pt. "Tomaszów Mazowiecki i okolice" Włodzimierza Rudzia, swe rządy zaczęli od demontażu urządzeń fabrycznych i ogołocenia miasta z zapasów surowców i gotowych towarów. Bitwy w sąsiedztwie Tomaszowa zrujnowały wsie i pozbawiły je zapasów żywności. Był głód i bezrobocie. Wile ofiar pochłonęły choroby, takie jak tyfus plamisty i czerwonka. Mimo ciężkiej sytuacji, tomaszowianie starali się o rozwój oświaty, wstępowali do Legionów Polskich. Ich szeregi, jak czytamy w publikacji pt. "Dwa wieki Tomaszowa Mazowieckiego. Zarys dziejów miasta 1788-1990" J. Górala, R. Kotewicza, ogółem zasiliło 200 mieszkańców. Wśród nich było kilkudziesięciu skautów.

W ramach inicjatywy "Otwarte Bramy Cmentarzy", otworzyła się i ta, wiodąca na tomaszowski kirkut. Mieszkańcy okazali się ciekawi tego miejsca. Ono samo – niezwykle klimatyczne i urzekające.

Można przeczytać, że zajmuje powierzchnię około trzech hektarów, zaglądać z ciekawością przez bramę czy dziurę w murze, ale dopiero obecność na miejscu, wejście na najstarszą część uzmysławia jego rozległość i mnogość nagrobków. Dodajmy do tego wszędobylski bluszcz, pokrywający ziemię i wspinający się na wyniosłe, leciwe drzewa oraz dywany z jesiennych liści. I macewy. Morze macew. Tych wciąż "na baczność", i tych pochylonych – jakby nad losem ludzi tworzących niegdyś społeczność tego miasta, i tych, często już tylko w częściach – niby załamanych tymże losem, wystających ledwo z podłoża, porosłych mchem. Zapełnionych tradycyjnymi symbolami, na czele z gwiazdami Dawida, menorami, książkami, lwami, bogato zdobionymi koronami, czasem też oryginalnymi ornamentami oraz niekoniecznie już czytelnymi inskrypcjami. Smuci pokaźna sterta macew, zrzuconych w nieładzie przy bramie głównej, a odzyskanych po II wojnie światowej z dróg i placów w mieście, między innymi na terenie ówczesnej bazy PKS przy ul. Nowowiejskiej czy Fabryki Filców Technicznych, jak również odnalezionych w różnych lokalizacjach w Ujeździe. Szczęśliwie, nie ma już za to stert butelek i innych śmieci, przywleczonych przez niechcianych "gości".

Stowarzyszenie Ułanów im. Oddziału Wydzielonego Wojska Polskiego podtrzymujące tradycje działalności mjr./płk. Henryka Dobrzańskiego jest jedną z dwóch takich organizacji.

Nie tak dawno, dzięki władzom samorządowym gm. Poświętne, stowarzyszenie otrzymało lokal, w którym oprócz jego siedziby będzie urządzona izba pamięci hubalczyków. Trwa gromadzenie pamiątek związanych z odziałem hubalowego wojska i jego dowódcy. 26 października br. w urządzanym lokalu w Poświętnem odbyło się sympatyczne spotkanie. Tomaszowski regionalista, kolekcjoner i fotograficzny kronikarz zdarzeń Zygmunt Dziedziński przekazał na ręce członków zarządu stowarzyszenia 27 pozycji książkowych gromadzonych od wielu lat, dotyczących Hubala.