Jeśli tytułowe pytanie zadamy dzisiaj komukolwiek, bez wahania odpowie, że to święty, który ma pod opieką zakochanych. Dawno temu, gdy walentynki dopiero torowały sobie drogę do naszej obyczajowości, był to mało popularny w naszym kraju święty, kojarzony raczej z epileptykami, którym patronował.

O życiu św. Walentego istnieje niewiele udokumentowanych wiadomości. Ikonografia chrześcijańska przedstawia go w szatach kapłańskich, a nawet biskupich, z mieczem w ręku jako narzędziem męczeństwa. Został ścięty podczas prześladowań za panowania cesarza Klaudiusza II Gota. Ojciec Prokop kapucyn w Żywotach Świętych Pańskich na każdy dzień roku (wydanie nowe, Warszawa 1901) na podstawie Martyrologium Romanum tak pisał pod dniem 14 lutego: Święty Walenty był w Rzymie kapłanem, za panowania cesarza Klaudyusza II, około roku Pańskiego 270. Wielka jego świętobliwość zjednała mu była szczególny szacunek nie tylko u chrześcijan, lecz nawet i u pogan. Litość jego nad biednymi nadała mu imię ojca ubogich, a gorliwość kapłańska narażała go ciągle na grożące wtedy każdemu chrześcijaninowi niebezpieczeństwa. Pokora i słodycz w obcowaniu z drugimi, namaszczenie Ducha Świętego, cechujące każdą jego sprawę, otwierały mu przystęp do serca najzatwardzialszych pogan, których wielką liczbę nawracał.

ALFABET TOMASZOWSKI na walentynki

Oboje byli nietuzinkowi. Dzieliło ich czternaście lat, oni sami zaś dzielili przekonania, wzajemnie popierali swoje działania, szanowali się, uzupełniali. Dlatego też, mimo różnicy wieku, ich zgodne i udane małżeństwo trwało 55 lat. Część wspólnego życia spędzili w Tomaszowie Mazowieckim.

Sura (Sara) vel Salomea ze Sternów Słonimska urodziła się 13 października 1824 roku w Warszawie. Była najmłodszą córką znakomitego matematyka, uczonego i wynalazcy Abrama (Abrahama) Jakuba Sterna (1769–1842). Za jego sprawą otrzymała staranne wykształcenie – znała dobrze kilka języków obcych, między innymi: polski, francuski, hebrajski, niemiecki i rosyjski. Wychowana w duchu haskali, czyli asymilacji polsko-żydowskiej, wyrosła na osobę o postępowym światopoglądzie, do tego zaradną i energiczną. Pisywała wiersze (w kilku językach), dyskutowała na tematy literackie, propagowała działalność amatorskiego teatru żydowskiego. W 1842 roku została drugą żoną Chaima Zelika (Hajima Zeliga) Słonimskiego, pseudonim "Chazas". Urodził się 8 lub 10 marca 1810 roku w Białymstoku. Był wnukiem pochodzącego z Białorusi rabina Beniamina Biszke Słonimera (Słonimskiego), zaś ze strony matki założyciela białostockiej szkoły żydowskiej Jankiela Nechesa, a najstarszym synem handlarza wyrobami szklanymi Jakuba. Wychowywał się i kształcił w rodzinnym mieście. Zadbano o jego dobre wykształcenie religijne, przedmiotami ścisłymi zajął się jako samouk. Po poślubieniu w 1828 roku zamożnej Rajzy Rywki z Zabłudowa i zamieszkaniu u teściów, poświęcił się studiom nad literaturą hebrajską, matematyką i astronomią.

ALFABET TOMASZOWSKI: Pamięci powstańca styczniowego

Przed blisko dziewięćdziesięciu dwu laty, 2 maja 1934 roku, w Stanisławowie Studzińskim w wieku 88 lat zmarł Józef Marczyński. Jeden z dwóch weteranów powstania styczniowego, którzy dożyli sędziwego wieku jako mieszkańcy gminy Czerniewice.

Był kowalem, jak jego przodkowie po kądzieli. W tym pochodzący z Opoczna ojciec, Konstanty, który migrując za pracą, wraz z poślubioną w 1840 roku Balbiną Teklą z Dłuskich często zmieniał miejsce zamieszkania. Tak w latach 50. XIX wieku Marczyńscy trafili do Królowej Woli, później mieszkali w Glinniku, następnie znów w "Królowce". Przemieszczali się dalej – ich syn, Józef, urodził się 28 marca 1846 roku w Sobawinach w położnej na ziemi opoczyńskiej parafii Libiszów. Ale w chwili wybuchu powstania styczniowego mieszkał, jak wcześniej rodzice, w Glinniku, należącym obecnie do gminy Lubochnia.

Jak pisałem przed tygodniem w tekście „Pierwsze dni wolności”, 18 stycznia minęła 81. rocznica końca okupacji niemieckiej, a tym samym wojny dla mieszkańców Tomaszowa. Oprócz tego skromnego tekstu (i podobnych informacji na portalach internetowych) nie znalazłem nigdzie w przestrzeni publicznej ani jednego odniesienia do tej rocznicy.

Nawet takiego, gdzie nie użyto by słowa „wyzwolenie”, bo to drażniłoby uczucia skłóconej tomaszowskiej prawicy. Jedynie w  Skansenie Rzeki Pilicy przypomniano wystawą temat niemieckich pojazdów wojskowych zatopionych w rzece w czasie jej panicznego forsowania w 1945 roku. Przez ostatnie lata pozbyto się w Tomaszowie wszystkiego, co by tę rocznicę przypominało (Al. Wyzwolenia, ul. 18 Stycznia, a nawet Ronda 18 Stycznia).