– pytają turyści przyjeżdżający do Smardzewic. – Jesteśmy gotowi je przyjąć. Czekamy tylko na zgodę Ministerstwa Klimatu i Środowiska – odpowiada Tomasz Hryniewicki, zastępca dyrektora Kampinoskiego Parku Narodowego ds. ochrony przyrody. Nie ma zagrożenia, że ze względu na plany budowy drogi ekspresowej nr 12 rezerwat będzie musiał zostać przeniesiony w inne miejsce.
Już od ponad 10 lat Ośrodek Hodowli Żubrów w Smardzewicach jest zamknięty dla odwiedzających. – Co roku, kiedy przyjeżdżam na wypoczynek nad zalew, wybieram się na wycieczkę rowerową do rezerwatu z nadzieją, że w końcu będę mógł zobaczyć te piękne zwierzęta. Niestety tym razem znowu się rozczarowałem – mówi nam spotkany na leśnej trasie turysta rowerowy. Po gruźlicy, która zdziesiątkowała smardzewickie stado, nie ma już śladu. Teren rezerwatu został zdezynfekowany. A po zarządzonej kwarantannie lekarze weterynarii stwierdzili, że ognisko choroby wygasło i dali zielone światło na sprowadzenie nowych żubrów. Już kilka lat temu. Jednak przed powrotem zwierząt gospodarze ośrodka chcieli przeprowadzić niezbędne remonty. Długo szukali środków na ten cel. W końcu odrestaurowano ambonę widokową z czasów prezydenta Ignacego Mościckiego, stróżówkę oraz paśniki. Modernizacja objęła także bramę wjazdową, ogrodzenia i pozostałą infrastrukturę OHŻ z zapleczem gospodarczym, socjalnym, jak również zagrody. Nowy blask zyskała część ekspozycyjna. Powstała nowa rampa dla odwiedzających, przystosowana dla osób niepełnosprawnych.
– Wszystko jest już gotowe. Wszelkie pozwolenia i formalności zostały załatwione. Specjaliści są zgodni, że żubry mogą do nas wrócić. Mamy też przygotowany pewien plan ich powrotu. Na początek byłoby to kilka osobników do części ekspozycyjnej, które mogliby oglądać turyści – informuje T. Hryniewicki.
Żubry miały wrócić do Smardzewic jeszcze w tym roku. Według optymistycznych założeń nawet na sezon letni. Mówiło się o czerwcu. Jednak już wiadomo, że termin wakacyjny nie zostanie dotrzymany. KPN wciąż nie otrzymał zgody od Ministerstwa Klimatu i Środowiska. A ściślej Państwowej Rady Ochrony Przyrody, która jest organem doradczym ministra. To powinna być formalność, na której załatwienie gospodarze rezerwatu czekają już od kilku miesięcy. – Pewne rzeczy są od nas niezależne. Bardzo chcielibyśmy przyjmować turystów i pokazywać żubry. Miejmy nadzieję, że stanie się to jeszcze w tym roku – mówi zastępca dyrektora ds. ochrony przyrody w KPN.
Tym bardziej, że tych zwierząt nie brakuje. Szacuje się, że w Polsce żyje ich około 2,5 tysiąca. To największa populacja w Europie, stanowiąca 25 procent populacji światowej. Nowe osobniki do Smardzewic przyjadą prawdopodobnie z Białowieży. Żubry z tej linii mają imiona zaczynające się sylabą "Po".
Rezerwat to teren parku narodowego (jedynego w województwie łódzkim) w pobliżu którego zaplanowano trasę S12. Pomysłodawcy tej drogi (Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad i przygotowujący studium na jej zlecenie Transprojekt Gdański) jakby o tym zapomnieli. Dopiero po naszej interwencji zaprosili na konsultacje władze KPN. – Dobrze, że w końcu zostaliśmy zauważeni. Ośrodek pozostanie w Smardzewicach. Planowana inwestycja drogowa nie będzie miała wpływu na jego lokalizację. Jednak nie ukrywamy, że przebieg trasy ekspresowej w pobliżu rezerwatu budzi nasz niepokój. Zaproponowaliśmy pewne rozwiązania, które byłyby najmniej uciążliwe dla samego rezerwatu, jego pracowników, ale także przyjeżdżających tutaj turystów. Zobaczymy, jak do naszych propozycji odniosą się inwestor i projektant – wyjaśnia T. Hryniewicki.
Aktualne warianty w korytarzu południowym wskazują, że trasa S12 będzie przecinać drogę prowadzącą z osady KPN do samego ośrodka. To są drogi leśne, wyłączone z ruchu, z których chętnie korzystają rowerzyści i piesi turyści. Ostatnio nawet były remontowane przez Lasy Państwowe.
Komentarze