– mówi Aleksandra Grad-Rychwalska, etnografka i choreografka zespołów ludowych "Smardzewianie" i "Mali Smardzewianie". Żywego koguta zastąpi drewniana figurka. W lany poniedziałek piękna smardzewicka tradycja znów zostanie przypomniana.

Od prawie dwóch dekad, zawsze w drugi dzień świąt wielkanocnych, ulice Smardzewic przemierza kolorowy pochód. Tradycja chodzenia z kogutem i gaikiem po dyngusie sięga XIX w. – Już wtedy była kultywowana w regionie opoczyńskim. Kiedyś chłopcy wychodzili z kurkiem w poniedziałek wielkanocny rano. To były pewnego rodzaju zabiegi matrymonialne. Dziewczyny miały swój zwyczaj chodzenia z gaikiem. Później wszystko się połączyło – wyjaśnia A. Grad-Rychwalska. Kiedyś był to żywy kogut, pożyczany od miejscowych gospodarzy. Siedział w koszyczku i dziobał ziarno. Nawet upijany był wódką. Później szybko dochodził do siebie. – Dzisiaj taka praktyka mogłaby zostać źle odebrana. Nie brakuje różnych stowarzyszeń, które nie znają realiów życia na wsi, a tym bardziej zwyczajów. Dlatego mamy drewnianego kogutka, który ciągnięty jest przez dzieci na wózeczku – dodaje choreografka smardzewickich zespołów.

Kogut symbolizuje wiosnę, a gaik (przyozdobione wstążkami i bibułą kwitnące wierzbowe gałązki) ma zapewnić obfite plony.

Drugi dzień świąt wielkanocnych związany jest też ze zwyczajem polewania wodą, który sięga jeszcze czasów słowiańskich, pogańskich. – Przetrwał do dzisiaj. W tym roku też wody na pewno w Smardzewicach nie zabraknie, ale ze względu na warunki atmosferyczne będzie jej znacznie mniej niż w latach poprzednich. Tradycji musimy dochować, ale ostrożnie z tym polewaniem. Pamiętam, że nawet w śnieżne święta organizowaliśmy namiastkę tego zwyczaju. W tym roku tak źle nie będzie – mówi pani Aleksandra.

Barwny korowód wyruszy w lany poniedziałek (6 kwietnia) o godz. 14.00 sprzed strażnicy OSP w Smardzewicach. Z ul. Głównej skręci w Piliczną, a następnie w Łąkową i Ogrodową (powrót Pilicą). Będą w nim uczestniczyć artyści z zespołów "Smardzewianie" i "Mali Smardzewianie", a towarzyszyć im będą dzieci z Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej. – Zapraszamy wszystkich mieszkańców, gości, turystów do włączenia się do wspólnej zabawy. Będziemy śpiewać, grać, tańczyć, razem świętować – zaprasza A. Grad-Rychwalska.

Ważnym elementem tradycji smardzewickiego dyngusa są wystawiane przez gospodarzy przy ulicy stoliki (na trasie przemarszu). Na nich stawiane są świąteczne potrawy, m.in. ciasta, mięsa, soki, kompoty dla dzieci, a dla dorosłych również coś mocniejszego do picia. W ramach kogutka zespoły ludowe zbierają datki, które są przeznaczone później na ich działalność.

***

Z kogucikiem i gaikiem po dyngusie wyjdzie również Dziecięcy Zespół Ludowy "Kogutek i Spółka" z Rokicin. Pojawi się przed południem na terenie Jankowa (w gminie Rokiciny), a towarzyszyć mu będą druhny i druhowie w miejscowej Ochotniczej Straży Pożarnej.

W Jasieniu w gminie Lubochnia z kurkiem po dyngusie ruszy z kolei Zespół Pieśni i Tańca "Mali Lubochnianie". Wspólne śpiewanie i obrzędy rozpoczną o godz. 14.30.

Natomiast w Wiadernie w gminie Tomaszów Mazowiecki zaplanowana jest "Wodna Bitwa", na którą zapraszają Centrum Kultury i Biblioteka Gminy Tomaszów Mazowiecki oraz miejscowe OSP. Zaplanowano ją w południe na parkingu przed Gminnym Domem Kultury. By dołączyć, wystarczy zabrać własne akcesoria (wiaderka, psikawki etc.).

ag