Sezon grzewczy, pomimo nastania wiosny, jeszcze trwa, ale już teraz śmiało można powiedzieć, że nie wpłynął on na stan powietrza tak źle, jak bywało w poprzednie zimy. Ogrzewania szkodliwymi materiałami jednak też nie brakowało i strażnicy miejscy jeździli na związane z tym interwencje.

Dziwna to była jesień i zima - po zadziwiającej i paraliżującej pandemii przyszła wojna w Ukrainie, inflacja i drożyzna, a także problemy z kupnem węgla, co tysiącom mieszkańców spędzało sen z powiek. Ludzie kupowali węgiel za 3-4 tys. zł za tonę i płakali nad jego kiepską jakością bądź też szukali innego opału (a drewno też bardzo zdrożało) lub spalali "byle co", od lakierowanych mebli po ubrania i inne odpady, które w piecu nie powinny się znaleźć.

Sam prezes PiS, Jarosław Kaczyński, mówił, że obecnie "można palić wszystkim, poza oponami i innymi szkodliwymi rzeczami", ale wszystko co mało szkodliwe - było raczej drogie. Powstał nawet tzw. Chrust plus, kiedy wiceminister klimatu i środowiska Edward Siarka przypomniał Polakom borykającym się z wysokimi cenami energii i materiałów opałowych, że "cały czas obowiązuje możliwość zbierania gałęzi na opał". Temat stał się medialnym pośmiewiskiem, ale część osób właśnie gałęziami z lasu posiłkowała się przy ogrzewaniu domów. Potem dystrybucją węgla zajęły się samorządy, ale wiele osób "czarnego złota" doczekało się dopiero po Nowym Roku albo nadal go nie mają. Wszystko to sprawiło, że wielu mieszkańców bało się o stan powietrza i życie w jeszcze większym smogu niż wcześniej (a wiadomo, że Tomaszów do miast z czystym powietrzem nigdy nie należał).

Tymczasem na podstawie obserwacji naszych i mieszkańców można odnieść wrażenie, że smog w mijającym sezonie grzewczym był jednak... mniejszy. Mniej "dusiło" powietrze, kiedy wychodziło się wieczorami i chodziło nawet w miejscach zawsze mocno zadymionych. Nie telefonowali do nas też tej zimy gorączkowo zmartwieni i zdenerwowani czytelnicy, proszący o pomoc w sprawie zadymienia u sąsiada czy w innych miejscach. Zniknęły z sieci (albo było ich bardzo mało) zdjęcia dymiących kominów, którymi w minione zimy dzielili się tomaszowscy internauci, wskazując nawet konkretne adresy, domy i firmy. To, że smog, pomimo wielkich problemów z opałem, był w tym roku mniejszy, wskazują też zapisy z czujników Airly.

W miesiącach jesiennych i zimowych z lat 2020 i 2021 zapisy znacznie częściej pokazywały przekroczenie i znaczne przekroczenie obowiązujących norm jakości powietrza niż w 2022 i 2023 r. Średnie zapisy z lat 2020 i 2021 r. pokazywały sytuacje, kiedy jakość powietrza była bardzo zła i lepiej było w ogóle nie wychodzić z domu. Dochodziło do krytycznych momentów, takich jak na początku stycznia 2021 r., kiedy to np. w nocy na ul. ks. J. Popiełuszki stężenie pyłu PM10 - 886 µg/m³ wyniosło 1.772% normy, a PM2.5 - 516 µg/m³ = 2.061%. W sezonie 2022/23 znacznie rzadziej czujniki pokazywały stan powietrza jako czerwony, alarmowy. Powstaje więc pytanie, czy powietrze było lepsze dzięki stosowaniu przez część mieszkańców dobrego, polskiego węgla kupionego z UM, czy może dlatego, że dużo osób zmieniło system grzewczy na bardziej ekologiczny, a może jedno i drugie, a do lepszej jakości przyczynić się mogła też pogoda - raczej łagodna, jeśli chodzi o niskie temperatury, zima bądź rodzaje występującego wiatru.

Nie oznacza to jednak, że było tylko kolorowo. Z paleniem śmieci i innych substancji szkodliwych spotykali się np. strażnicy miejscy. Podejmowali oni interwencje na prośbę tomaszowian bądź z własnej inicjatywy, m.in. w wyniku wskazań czujników Airly.

Jak się dowiedzieliśmy, w okresie od 1 listopada 2022 r. do 17 marca 2023 roku Straż Miejska w Tomaszowie otrzymała 81 zgłoszeń od mieszkańców dotyczących nadmiernego zadymienia oraz spalania śmieci. W trakcie przeprowadzonych kontroli wskazanych miejsc okazało się, że 20 zgłoszeń było niepotwierdzonych, jeżeli chodzi o zadymienie, część nie potwierdziła spalania śmieci, część nie potwierdziła ani tego, ani tego. - W dziesięciu przypadkach strażnicy ujawnili spalanie niedozwolonych substancji i nałożyli 10 mandatów na łączną kwotę 1200 zł oraz zastosowali pięć pouczeń co do sposobu rozpalania w piecach w celu zminimalizowania zadymienia - mówi Waldemar Świątek, zastępca komendanta Straży Miejskiej w Tomaszowie. Najczęstsze interwencje miały miejsce na ulicy Warszawskiej, Krzywej, Białobrzeskiej, Zgorzelickiej oraz św. Antoniego. - Straż Miejska na bieżąco śledzi wskazania czujników Airly i w przypadku wskazań świadczących o nadmiernym zadymieniu niezwłocznie podejmuje interwencje - zapewnia W. Świątek.

Można jednak śmiało stwierdzić, że zadymienia w mieście było w tym sezonie grzewczym mniej albo (i) sąsiedzi stali się wobec dymu w ciężkich czasach bardziej tolerancyjni. Wystarczy spojrzeć na liczby - np. od 1 października 2018 r. do 30 kwietnia 2019 r. tomaszowska Straż Miejska przeprowadziła 671 (!) interwencji związanych z kontrolą palenisk.

Joanna Dębiec