Osiemdziesiąt dwa lata temu, 2 października 1944 roku – po 63 dniach zaciętych walk – w Ożarowie Mazowieckim podpisany został akt kapitulacji powstania warszawskiego. Los rzucał opuszczających stolicę w różne miejsca. Poznajcie dwóch uczestników walk (w stopniu sierżanta), rodowitych Warszawiaków, którzy przedwojenne zawodowe kariery kontynuowali w naszym mieście.

"Kajro" to powstańczy pseudonim Henryka Teodora Anczarskiego. Urodził się 25 listopada 1911 r. Z zawodu zecer, pracę jako drukarz rozpoczął w wieku 16 lat. Podczas okupacji zatrudniony w znanej drukarni Arcta, dostarczał czcionki i farbę do tajnych drukarni. W powstaniu walczył w Armii Ludowej – plutonie "Blaszanka" zgrupowania "Kryska" na Górnym Czerniakowie (kontuzjowany 11 września). Do Tomaszowa Mazowieckiego dotarł w grudniu 1944 r. Podjął pracę w drukarni, a po zakończeniu okupacji zajął się jej zabezpieczeniem oraz organizacją druku materiałów propagandowych Polskiej Partii Robotniczej i lokalnych władz. Został pierwszym dyrektorem Tomaszowskiej Drukarni Akcydensowej. Był zaangażowany w życie polityczne miasta, działał aktywnie w Związku Bojowników o Wolność i Demokrację, pełnił funkcję wiceprezesa ds. sportowych RKS Lechia. Zmarł 24 września 1990 r.

"Winiak", a także "Sierżant Winiak" i "Karol" – tych pseudonimów używał Hipolit Iwanik. Urodził się 2 grudnia 1900 r. Z wykształcenia magister inżynier chemik, pracował jako starszy asystent na Politechnice Warszawskiej, kierował Laboratorium Urzędu Celnego. W powstaniu był w oddziale zapasowym zgrupowania "Leśnik", następnie zgrupowaniu "Róg – IV plutonie 104. kompanii Związku Syndykalistów Polskich, zorganizował wytwórnię granatów i butelek samozapalających (szlak bojowy: Wola–Muranów–Stare Miasto–kanały–Śródmieście). Po wojnie podjął pracę w Zakładach Włókien Chemicznych "Chemitex–Wistom”. Działał w stowarzyszeniach chemików, a także w Towarzystwie Przyjaciół Tomaszowa Mazowieckiego (od jego założenia w 1968 r.), był współzałożycielem wilanowskiego koła PZW. Zmarł 12 maja 1980 r. Pochowany na Cmentarzu Bródnowskim w Warszawie (kwatera 27A, rząd 5, grób 12).

Źródła: "Powstańcze biogramy", Muzeum Powstania Warszawskiego (www.1944.pl), dr Daniel Warzocha, "Tomaszowianie w Powstaniu Warszawskim" (www.muzeumtomaszow.pl).