- to słowa wypowiedziane 1 września 1939 r. przez prezydenta Warszawy Stefana Starzyńskiego do słuchaczy Polskiego Radia. Na stolicę w tym dniu spadły bomby zrzucone przez niemieckie lotnictwo. Również Tomaszów 1 września dotknęły naloty Luftwaffe.
Do naszego miasta wojska agresora weszły, po nocnych walkach, 6 września 1939 r. Rozpoczęła się okupacja.
Niektórzy żołnierze okupanta mieli aparaty fotograficzne, dokumentowali swoje podboje. Obecnie ich spadkobiercy odnajdują w domowych archiwach zdjęcia zrobione w podbitym kraju. Jedni zamieszczają te fotografie na internetowych platformach, inni przekazują je polskim instytucjom, np. placówkom dyplomatycznym (pisaliśmy o takich zdarzeniach). Jeszcze inni wystawiają fotografie na aukcjach. Pisałem kiedyś o takich źródłach, na które trafiłem. Przekazałem te namiary kolekcjonerowi specjalizującemu się w dokumentowaniu wojennych zdarzeń na naszym terenie.
Wiesław Strzelecki sięgnął do tego źródła i znalazł kilka fotografii z początków wojny i okupacji w naszym regionie. Jedno ze zdjęć przedstawia stalowy most na rzece Wolbórce w Zawadzie, który istnieje do dzisiaj, choć rzadko już używany. Na innym oglądamy Ujazd zniszczony działaniami wojennymi. Ciekawostką w tej kolekcji jest fotografia ok. 10-letniej dziewczynki w stroju ludowym z Zakościela koło Drzewicy, którą sfotografował Niemiec, mimo jej wyraźnej niechęci do pozowania. Przekupiona kawałkiem czekolady ostatecznie się zgodziła. Są w tym zestawie zdjęcia poległych Polaków - żołnierzy i cywili. Niemcom nie poszło łatwo z walczącymi Polakami, świadczy o tym zdjęcie zbiorowej mogiły Niemców poległych w walkach. Zdjęcie wykonane na skraju lasu w Zakościelu. Mogiłę tę najprawdopodobniej ekshumowano po przewaleniu się frontu, a poległych wywieziono do Niemiec. Opis zdjęć dokonany przez ich autora pokrywa się z datami potyczek Wojska Polskiego (Kawalerii?) z Wehrmachtem. Tym żołnierzem fotografem z Wehrmachtu był Kurt Seeliger żołnierz jednostki artyleryjskiej. Jego spadkobierca przekazał fotografie do Centrum Pamięci i Edukacji - Dom Konferencji Wannesee w Berlinie. Zdjęcia były robione od 8 września 1939 r., co wiadomo z ich opisu.
PS Więcej zdjęć można zobaczyć na stronie Centrum Pamięci i Edukacji Dom Konferencji Wannesee Berlin. Adres strony: www.onlinesammlungen.ghwk.de/seeliger/exhibition/
Z redakcją Tygodnika Opoczyńskiego - gazety naszego wydawnictwa, nawiązała kontakt rodzina dziewczynki z fotografii. Okazuje się, że osoba ta żyje, ma 92 lata. Więcej o tym za tydzień.
JaPa
Komentarze