- Ten widok będzie mnie prześladował do końca życia - młoda kobieta, która się powiesiła, i tulące się do jej nóg maleńkie dziecko - mówi łamiącym się głosem policjantka.
Cierpienia kobiet
Wzrosła liczba zamachów samobójczych w powiecie tomaszowskim. Na życie targają się osoby w różnym wieku i z różnych środowisk.
Tragiczny jest wzrost prób samobójczych u kobiet, wśród których są osoby młode, a nawet dzieci. Czy to pierwsze, straszliwe konsekwencje trwającej już ponad rok pandemii koronawirusa? W ostatnim czasie zabija nie tylko coraz bardziej szalejący wirus z Wuhan, ale też depresja i inne choroby związane z psychiką oraz problemy wydające się w obliczu pandemii i kryzysu jeszcze większymi. Niestety w Tomaszowie wieszają się młode matki, trują się lekami nastolatkowie, a sensu życia nie widzą także czasem seniorzy w wieku 70-80 lat.
Czy to, o czym mówi się "na mieście" (choć nie wiadomo, czy taki termin jest trafny, bo ulice są niemal puste) i w mediach społecznościowych, widać w statystykach? Niestety tak. Na podstawie danych przekazanych nam przez st. asp. Grzegorza Stasiaka, oficera prasowego Komendy Powiatowej Policji w Tomaszowie, ustaliliśmy, że w 2020, pierwszym pandemicznym, roku w powiecie tomaszowskim odnotowano łącznie 34 zamachy samobójcze. Dla porównania w 2019 r. było ich 31. Jednakże w 2019 r. nieudanych prób samobójczych było "tylko" 12, a w 2020 już 25. Warto zwrócić też uwagę na to, że o ile w 2019 r. było tylko jedno samobójstwo kobiety i była to ogółem tylko jedna próba samobójcza wśród pań z naszego powiatu, to w 2020 r. też było jedno pozbawienie siebie życia przez kobietę, ale za to aż 11 prób w kategorii tej płci. Oznacza to, że prób zabicia się kobiet było kilkanaście, ale ktoś w porę je uratował.
Dramat dziewczynek
Niestety wśród wszystkich prób samobójczych w 2020 r. aż sześć dotyczyło osób nieletnich i wszystkie te osoby to były dziewczynki. Życia pozbawić się chciały np. 16 latki, ale też 12- i 13-latki! Myśli suicydalne (samobójcze) miały też w tamtym roku 18-, 19- i 22-latki. Wszystkie próby były na szczęście nieudane. W 2019 r. według danych z tomaszowskiej policji nie było w ogóle prób samobójczych nieletnich. Warto dodać, że wśród wszystkich takich zdarzeń w ubiegłym roku, tych zakończonych zgonem było 9, a w 2019 - 19. Można by więc pokusić się o stwierdzenie, że w wielu przypadkach samobójczych w pandemicznym, 2020, roku dużo było wołaniem o pomoc, a nie chęcią ostatecznego skończenia ze sobą.
Oczywiście każdy przypadek jest inny, tak jak nie każde samobójstwo łączyć można bezpośrednio z pandemią. Jak wynika bowiem z danych z 2018 r., prób samobójczych dokonanych i tych, które nie zakończyły się zgonem, też było w powiecie dużo. Z policyjnych statystyk wyliczyliśmy, że łącznie 33. Zdecydowanie więcej było jednak tych popełnianych przez mężczyzn. W 2018 r. na terenie naszego powiatu na życie skutecznie targnęło się wówczas 21 panów, a pań trzy.
Niestety rok 2021 r. pod kątem samobójstw rozpoczął się w Tomaszowie źle. Mamy dopiero trzy miesiące za sobą, a już łącznie życia pozbawić się u nas chciało 10 osób. Próby samobójcze miało czterech mężczyzn i dwie kobiety, ale pomoc w tych przypadkach przyszła na czas. W 2021 r. zabił się już w powiecie jeden mężczyzna i trzy kobiety. Były to panie w wieku 79, 40 i 34 lata. Potwierdza się więc tendencja z 2020 r., że wzrasta liczba zachowań suicydalnych u kobiet, zwłaszcza młodych. Za każdym z tych zamachów samobójczych stoją osobiste tragedie rodzinne, w tym małych dzieci, tracących ukochane matki.
Nie ma dnia bez próby
Przykre wnioski z obserwacji i policyjnych statystyk potwierdza dr nauk med. Maciej Kowman, koordynator oddziału psychiatrycznego Tomaszowskiego Centrum Zdrowia, który powiedział nam, że w Tomaszowie, jak i w całej Polsce wzrasta liczba prób suicydalnych. - Przyjmowani są u nas pacjenci po próbach samobójczych w bardzo różnym wieku. Od 18 roku wzwyż. Nie ma dnia bez próby samobójczej. Na oddział trafiają częściej mężczyźni - mówi dr Kowman. Na początku zeszłego tygodnia był taki dzień, że były aż cztery takie próby. - Połowa pacjentów po zamachach samobójczych była pod wpływem alkoholu - uzupełnia ordynator. Zwraca uwagę, że nie wszyscy z nich są uzależnieni od alkoholu. Są też osoby (i to w zdecydowanej większości z tych pod wpływem alkoholu) z zaburzeniami zachowania po spożyciu tejże substancji. Psychiatra zauważa, że pogotowie nagminnie przywozi na oddział mieszkańców, np. leżących pijanych na chodniku, bo nie ma w Tomaszowie izby wytrzeźwień. Po pijanemu zdarza im się mówić, że się zabiją, po czym po wytrzeźwieniu informują, że wcale nie mieli takiego zamiaru, tylko taką reakcję spowodowało u nich picie.
Są jednak i tacy wśród tych po alkoholu (i jest ich według lekarza ok. 30 proc.), którzy chcą się zabić naprawdę, a napojów wyskokowych używają, żeby dodać sobie odwagi przed takim czynem. W dużej mierze powodem takich dramatycznych decyzji jest u nich depresja. - Są to zarówno osoby nowe, nie bywające wcześniej u nas na oddziale, jak i pacjenci, których obserwowaliśmy wcześniej - mówi Maciej Kowman. - Mieliśmy takich pacjentów, którzy latami nie mieli remisji choroby, mieli ustawione leki i dobrze funkcjonowali, ale przyszła pandemia, a z nią lęk, niepewność i niestety nastąpił nawrót - wyjaśnia psychiatra.
Chodzi tu głównie o ludzi ze schizofrenią, chorobą afektywną dwubiegunową, depresją. Czasem w trakcie pandemii wpadają w ciężkie stany. Bywa, że targają się na własne życie. Lekarz zauważa, że dzieje się tak przez strach, ludzie ci boją się nie tylko koronawirusa, ale też tego, że zostaną bez pomocy medycznej. - Pandemia jest niestety lękorodna - mówi M. Kowman. - Mamy wysyp przypadków zaburzeń depresyjno-lękowych także u osób, które wcześniej nigdy nie miały kontaktu z psychiatrą. Mamy też więcej przypadków prób samobójczych i więcej pacjentów - dodaje.
Mówi nam, że próby samobójcze dokonywane są głównie przez łączenie leków z alkoholem, powieszenie i nowszą formę - planowanie rzucania się z wiaduktów na S8. Zwiększyły się zachowania samobójcze u młodzieży, co też wynika w dużej mierze z sytuacji epidemicznej i nauki zdalnej. - Przez pandemię i izolację rodziny więcej czasu spędzają ze sobą w domach. To ciągłe przebywanie razem na jednej przestrzeni pokazuje, jakie są relacje. Pojawia się więcej kłótni, nieporozumień, młodzi ludzie często tego nie wytrzymują - ocenia psychiatra.
Kto pomoże dzieciom?
Tymczasem w Tomaszowie nie ma oddziału psychiatrycznego dla dzieci, nie ma dla nich nawet lekarza psychiatry, a żeby "położyć" młodego człowieka na oddziale dla dorosłych, to też trzeba mu zapewnić odpowiednie warunki. Nie może przecież nastolatek po próbie samobójczej przebywać w sali z osobą z majaczeniem poalkoholowym itp. Najgorsze jest to, że lekarzy psychiatrów dziecięcych brakuje w całej Polsce, właściwie prawie ich nie ma. Jak powiedział nam dr Kowman, na wizytę prywatną u takiego specjalisty w Łodzi czeka się pół roku! Tymczasem próby samobójcze u dzieci są. Ostatnio była u piętnastolatka. Ogółem w Europie samobójstwa stały się drugą po następstwach urazów przyczyną zgonów w populacji nastolatków, a nasz kraj, jak wynika z badań Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę, jest na niechlubnym drugim miejscu na starym kontynencie pod względem liczby samobójstw i prób samobójczych młodych ludzi.
COVID-19 atakuje wszystko
Każdy taki przypadek jest ogromną tragedią. Czasami też przypadki psychiatryczne i suicydalne są zagadkowe i zatrważające dla lekarzy z wieloletnim doświadczeniem. Był w ostatnim czasie w województwie łódzkim taki z kobietą z przewlekłą chorobą nerek, która nagle zaczęła mieć objawy schizofrenii. Nigdy wcześniej "nie widziała" psychiatry i nagle nastąpił u niej gwałtowny wybuch psychozy. Lekarze zwrócili uwagę na to, że chorowała wcześniej na COVID-19, że jest tzw. ozdrowieńcem. Skłaniają się ku hipotezie, że ciężki stan psychiczny pacjentki jest powikłaniem po przebyciu koronawirusa.
Coraz mniej na psychikę
COVID-19 na oddziale psychiatrycznym tomaszowskiego szpitala też ma oczywiście swoje miejsce. Ogółem łóżek jest tam 40, a dla pacjentów z zaburzeniami psychicznymi i z koronawirusem przeznaczono 15. Jak twierdzi ordynator, oddział jest ciągle pełny, jak jest wypis, to zaraz są kolejne przyjęcia, z tym że pacjenci bez COVID-19 hospitalizowani są obecnie na oddziale okulistycznym (część psychiatrycznego wyłączona jest przez przeciągający się remont). Wśród pacjentów dużo jest osób z chorobą alkoholową, w tym z innych powiatów, bo ich sytuacja też jest dramatyczna - zamykane są oddziały terapii uzależnień w Zgierzu i w Bełchatowie (przesunięcia środków z NFZ na psychiatrę ogólną kosztem psychiatrii leczenia uzależnień). Dużym problemem są też ciągle dopalacze, po których zażyciu pacjenci często trafiają na oddział psychiatryczny i to głównie w asyście policji i straży pożarnej, bo tak są pobudzeni. Obie te grupy są także mocno zagrożone próbami samobójczymi. I to się dzieje. Tymczasem na opiekę psychiatryczną, w tym leczenie uzależnień (wspólnie dorośli i dzieci), od lat przeznacza się 3,4-3,5 proc. z budżetu Narodowego Funduszu Zdrowia, z czego jedynie 0,7 proc. całego budżetu na zdrowie to środki dedykowane dzieciom. I jest jeszcze gorzej, bo w planie finansowym NFZ na 2021 r. na opiekę psychiatryczną i leczenie uzależnień przeznaczono 3,167 mld zł, to jest 3,32 proc. finansów na zdrowie i o 111 mln zł mniej niż w roku ubiegłym.
Cieszyć się z małych rzeczy i szukać wsparcia
Pomocy w sytuacji kryzysowej można szukać m.in. w Poradni Zdrowia Psychicznego TCZ przy ul. Granicznej 63 (tel. 44 725-72-16). Lekarz psychiatra udziela porad bez skierowania, podobnie psycholog. Do psychoterapeuty wymagane jest skierowanie od lekarza ubezpieczenia zdrowotnego. Znajduje się tam też Poradnia Psychologiczna dla Dzieci i Młodzieży. Kontakt z rejestracją pod tym samym numerem telefonu. W przypadku realnego zagrożenia życia, jakim jest możliwość podjęcia próby samobójczej, należy szybko zawiadomić służby ratunkowe. Jak mówi psychiatra Maciej Kowman, w trudnym dla wszystkich czasie pandemii należy dawkować sobie czas przesiadywania przed telewizorem i w Internecie. - Dobrze jest wybrać np. jeden program, gdzie podawane są liczby na temat zachorowań na koronawirusa, zamiast kilku. Wystarczy też raz przeczytać informacje o nowych obostrzeniach, żeby wiedzieć, jak się zachowywać, a nie katować się tymi wiadomościami cały dzień - radzi ordynator. - Poza tym radziłbym cieszyć się z małych rzeczy i za dużo nie planować - dodaje.
Joanna Dębiec
Komentarze