Obchody Narodowego Dnia Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką odbyły się w piątek, 24 marca w Tomaszowie. Uczczono pamięć Karoliny Juszczykowskiej i innych osób, które w trudnym czasie zaryzykowały wszystko dla drugiego człowieka.
Uroczystość rozpoczęła się mszą w kościele pw. NMP Królowej Polski przy ul. Słowackiego, skąd przeniosła się na skwer Stefanii i Juliana Tuwimów przy ul. Wschodniej.
W spotkaniu pod obeliskiem z tablicą pamiątkową poświęconą Karolinie Juszczykowskiej udział wzięli przedstawiciele władz miasta, powiatu, różnych instytucji, służb mundurowych oraz szkół. Złożono kwiaty. Odbył się także okolicznościowy występ artystyczny w wykonaniu uczniów Szkoły Podstawowej nr 3.
Przypomniano, że Karolina Juszczykowska z Tomaszowa jest "Sprawiedliwą wśród Narodów Świata". Tytuł ten nadał jej 17 maja 2011 r. Instytut Yad Vashem. Kobieta została stracona na gilotynie za ratowanie Żydów podczas drugiej wojny światowej. Latem 1944 r., w swoim małym mieszkanku przy ul. Niebrowskiej, dawała bowiem schronienie dwóm mężczyznom narodowości żydowskiej. Sprawa wydała się przypadkiem. Mężczyźni zostali rozstrzelani na miejscu, a kobieta trafiła do więzienia - najpierw w Tomaszowie, a następnie w III Rzeszy, gdzie została zamordowana w bestialski sposób.
W 2020 r. w naszym mieście odsłonięto tablicę ku jej pamięci w ramach projektu Instytutu Pileckiego "Zawołani po imieniu" poświęconego Polakom, którzy podczas okupacji niemieckiej zostali zamordowani przez Niemców za pomoc Żydom. W tamtej uroczystości uczestniczyła rodzina K. Juszczykowskiej - ze strony jej siostry. Nie udało się odnaleźć bliższych krewnych, tj. od córki Bronisławy, która w momencie dramatycznych, wojennych wydarzeń miała 20 lat. Po wydaniu się działalności jej matki, kobieta została wysłana na roboty przymusowe do Niemiec, a gdy wojna się skończyła, wraz z mężem i dwiema córkami przebywała w obozach przejściowych dla dipisów. W 1951 r. cała czwórka trafiła do Kanady, gdzie wkrótce na świat przyszedł jedyny wnuk Karoliny Juszczykowskiej. Przez pewien czas kontakt z wnukami (Chris Frances, Victoria Gee, Ted Kaczmarczyk) utrzymywał w Polsce Zygmunt Dziubek – siostrzeniec Karoliny Juszczykowskiej. Po jego śmierci w 2014 r. rodzinne relacje ustały.
W tym roku uroczystości tego dnia odbyły się też w tomaszowskim muzeum. Wykład pt. "Pamiętajmy o Sprawiedliwych. Polacy ratujący Żydów pod okupacją niemiecką" wygłosił dr Daniel Warzocha.
J.D.
Komentarze