Historia zaczęła się w końcu grudnia 1968 r. Decyzją Wojewódzkiej Rady Narodowej w Łodzi formalnie powstało i zostało zarejestrowane Towarzystwo Przyjaciół Tomaszowa Mazowieckiego.
Inicjatywa powołania stowarzyszenia zrodziła się, jak wszystko w tamtym ustroju i co dotyczyło spraw społecznych, w komitecie miejskim PZPR. W komitecie wytypowano grupę aktywistów, którzy zajęli się pomysłem.
To grono, w nieustalonym dziś składzie, w listopadzie 1968 r. zorganizowało "walne zgromadzenie" wcześniej zwerbowanych członków, na którym wybrano 17-osobowy zarząd oraz przyjęto statut towarzystwa. Przewodniczącą zarządu wybrano Ewę Trojanowską, wtedy bezpartyjną posłankę do Sejmu PRL (później członkinię PZPR). Zastępcami zostali Zygmunt Rożniata (PZPR), Zdzisław Augustyniak (Stronnictwo Demokratyczne), sekretarzem wybrano Antoniego Skrzydlewskiego (PZPR), a Damazego Wołosewicza wybrano skarbnikiem. Kronikę miał prowadzić Ryszard Kostrzyński (artysta plastyk) i Włodzimierz Rudź (kierownik archiwum). Do zarządu weszli również Helena Świtkowska (nauczycielka), Jerzy Smolarek, Hipolit Ratajski, Jan Widz (oficer WP), Dobrosław Pytel (nauczyciel), Bronisława Bąk, Stanisław Sachacki (PZPR), Leopold Figat (nauczyciel), Tadeusz Kawka (nauczyciel) i Krystyna Krysiak (nauczycielka).
Można powiedzieć, że pierwszy zarząd TPTM był pluralistyczny. W 1972 r. zarząd się zmienił, a nowi jego członkowie byli mniej upolitycznieni. Znaleźli się w nim Jerzy Wojniłowicz i Andrzej Kobalczyk - regionaliści, Józef Jastrzębski i Marcin Gąsior - muzealnicy. W tamtym okresie TPTM było - można powiedzieć - organizacją masową, miało koła w zakładach pracy, szkołach, w wojsku, w milicji.
W 1987 r. odbyło się ostatnie walne zgromadzenie zwołane przez zarząd wybrany w 1972 r. Wybrano wtedy kolejny, trzeci zarząd i... zaczął się regres. Działalność kół całkowicie zamarła. Reaktywacja nastąpiła, kiedy na czele zarządu stanął Tadeusz Kawka, a do zarządu weszły m.in. Urszula Trocha i Krystyna Braor. Towarzystwo jak gdyby odpolityczniło się, zostało wąskie grono autentycznych przyjaciół miasta, choć i wtedy zdarzały się tarcia, wycofali się z działalności Andrzej Kobalczyk i Jerzy Wojniłowicz. Były kolejne próby upolitycznienia zarządu, były rozgrywki ambicjonalne, zdarzył się krótkotrwały "prezes", który zdążył tylko wydrukować sobie wizytówki i już nie był prezesem. Był też prezes, który gromadził funkcje (tylko wysokie) w organizacjach społecznych, ale doszli też nowi członkowie, autentyczni regionaliści, jak Marian Fronczkowski, Zygmunt Dziedziński, Jan Woicki.
TPTM współpracowało z innymi stowarzyszeniami, np. Z Polskim Towarzystwem Historycznym, z Towarzystwem Przyjaciół Muzeum, które 25 lata temu, w 1998 r. zorganizowało, wzorem Warszawy i Łodzi, pierwszą kwestę cmentarną na ratowanie niszczejących grobów na cmentarzach w Tomaszowie. Inicjatorami kwesty byli Jan Rybak i Jerzy Wojniłowicz. W 2013 r. w porozumieniu z Towarzystwem Przyjaciół Muzeum sprawę kwest przejęło TPTM.
Obecnie zarządem TPTM kieruje Michał Jodłowski. Kwesty są ciągle jedną z ważniejszych corocznych akcji Towarzystwa. Dzięki zebranym datkom udało się odnowić kilkanaście cennych artystycznie nagrobków lub grobów zasłużonych tomaszowian.
Te wszystkie działania stały się powodem do zorganizowania 28 września podwójnego jubileuszu, tj. 55-lecia istnienia TPTM i 25-lecia kwest cmentarnych. Na miejsce jubileuszu wybrano Galerię Sztuki Arkady, gdzie od lat ma siedzibę TPTM. Na godne świętowanie udało się pozyskać wsparcie finansowe z budżetu województwa łódzkiego. Obecny zarząd w składzie: Michał Jodłowski, Mariusz Sobański, Ewa Pierzchała, Ewa Kotela i Piotr Kucharski stanął na wysokości zadania i impreza była na wysokim poziomie. Zaproszono wielu gości mających związki z TPTM, w tym panią Krystynę Krysiak, jedyną żyjącą osobę ze składu pierwszego zarządu. Zaproszono przedstawicieli innych stowarzyszeń, przybyli goście z Zarządu Województwa Łódzkiego. Zasłużonych dla Towarzystwa wyróżniono grawerowanymi plakietami, specjalnymi medalami i dyplomami (lista wyróżnionych poniżej). Podsumowaniem wydarzenia był koncert Tadeusza Woźniaka. Tadeusz Woźniak wspomniał przed swoim występem, że był w Tomaszowie pierwszy raz 53 lata temu z Czesławem Niemenem, a późnej koncertował również w Arkadach.
Wyróżnieni w różnej formie (tabliczki, dyplomy, medale) zasłużeni dla działalności TPTM: Krystyna Krysiak, Maria Bunzel, Zygmunt Dziedziński, Marian Fronczkowski, Elżbieta Goździk, Izydor Jóźwik, Robert Jamka, Leszek Klama, Andrzej Kobalczyk, Krystyna Kosylak, Ewa Kotela, Tadeusz Kotela, Jacek Kowalewski, Piotr Kucharski, Andrzej Maciejec, Cezary Mielczarek, Jan Rybak, Marcin Szewczyk, Urszula Trocha, Andrzej Walczak, Klaudiusz Wilmański, Jan Woicki, Danuta Wypart, Ewa Adamska, Jerzy Wojniłowicz, Jan Pampuch, Dorota Sobańska, Bogdan Sobański, Mariusz Sobański, Piotr Jachimczak, Łukasz Sowik, pastor Wiesław Żydel, Andrzej Wróbel, Tomasz Zakrzewski, Adam Świderek, Kamil Borkowski, Marcin Milczarek, Michał Kucharski, Jakub Olczyk, Wanda Motyl, Adam Pierzchała, Agnieszka Ochter, JW Strzelec, Urząd Miasta, ZNP, ZHP, Kancelaria Cmentarna, Mirosław Gontarz, Format 3a, Radio Fama, Muzeum, Miejskie Centrum Kultury, TUTW, SAP, Galeria Arkady, Krzysztof Mielczarek, Bogdan Smolarek, Cezary Grabarczyk, płk Józef Suchodolski (na zdjęciu - odbiera wyróżnienie z rąk prezesa TPTM M. Jodłowskiego), Liliana Sulej, Tomasz Mazurek. W gronie wyróżnionych znalazła się też nasza redakcja.
Jan Pampuch
Komentarze