Kasztanowiec należy do okazałych drzew. Jego wysokość może dochodzić do 20 metrów. Cieszy się opinią drzewa dekoracyjnego, toteż chętnie jest wysadzany w parkach i wzdłuż dróg, tworząc efektowne aleje dzięki swej gęstej i rozłożystej koronie. Ma charakterystyczne siedmiopalczaste liście, kwiaty różowo nakrapiane zebrane w okazałe wzniesione kwiatostany. Owoce to kuliste, kolczaste torebki, w których znajduje się zwykle jedno duże, okrągławe i nieco spłaszczone nasiono, czyli po prostu kasztan.

W Polsce rosną drzewa kasztanowca białego przekraczające 200 lat. Najstarszy kasztanowiec zwyczajny liczy sobie – według źródeł historycznych – około 306 lat i znajduje się w Lubiniu w gminie Krzywiń (woj. wielkopolskie) na terenie tamtejszego Opactwa Benedyktynów. Ma on obwód 543 cm na wysokości jednego metra, rozpiętość korony 20 m i wysokość 25 m. Znane są w Polsce egzemplarze wyższe do 30 m i o większym obwodzie – powyżej 600 cm.

Jedne z pierwszych kasztanowców białych trafiły do Polski w 1587 roku. Zostały posadzone w Łobzowie pod Krakowem. Pochodziły z Austrii. To tam rozpoczęto ich uprawę w Europie w 1576 r., dokąd kasztanowiec zwyczajny został sprowadzony do ogrodów cesarza Maksymiliana II ze Stambułu. Półwysep Bałkański jest ojczyzną kasztanowca. Drzewo to uprawia się od XVI wieku, a do Polski trafiło w XVII wieku, jest pozostałością z lasów liściastych Europy Południowo-Wschodniej.

Kasztanowiec dostarcza kilku surowców leczniczych. Wiosną zdejmuje się korę z młodych, gładkich i zdrowych gałązek i suszy w przewiewie. W czerwcu, w pełni kwitnienia, ścina się całe kwiatostany, a następnie obrywa pojedyncze kwiaty z szypułkami i suszy, rozkładając cienką warstwę w miejscu zacienionym i przewiewnym. W końcu lipca zrywa się niedojrzałe owoce i w stanie świeżym przerabia w przetwórniach na intrakty (wyciągi). Jesienią zbiera się dojrzałe nasiona kasztanowca, które służą do wyrobu kleju dekstrynowego i saponin, a w Bułgarii do produkcji antybiotyków. Niekiedy do celów leczniczych wykorzystuje się liście kasztanowca.

Kasztany (jak wszystkie nasiona – zalążek życia) bardzo silnie promieniują. Nie można sprawdzić, jaki to rodzaj energii, ani jej zmierzyć. Medycyna konwencjonalna wykorzystuje lecznicze właściwości kasztanowców. Posiadają one cenny składnik chemiczny – escynę, która uszczelnia ściany naczyń krwionośnych i zmniejsza obrzęki. Najwięcej zawierają jej świeże, niedojrzałe nasiona, z których produkuje się wyciąg alkoholowy. Ale używa się też kwiatów, liści, owoców i kory kasztanowca. Wyciągi mają zastosowanie w leczeniu urazów mechanicznych, obrzęków płuc, krtani, mózgu. Podaje się je także w zakrzepowym zapaleniu żył, przy obrzękach nóg, owrzodzeniach żylakowych, w stanach zapalnych przewodu pokarmowego. Stosowane są w pielęgnacji cery wrażliwej z pękającymi naczynkami lub tendencją do pękania, zwalczają cellulit. Wyciągi wykorzystuje się również jako składniki szamponów i odżywek przeznaczonych do włosów szybko się przetłuszczających, z łojotokowym zapaleniem skóry. W kosmetyce naturalnej wyciąg z kasztanowca wykorzystywany jest w dodatkach do kąpieli.

Kasztanowców w Polsce sporo, ale kasztan to drzewo z zupełnie innej rodziny i jego owoce są jadalne w przeciwieństwie do owoców kasztanowca zwyczajnego, zwanego w Holandii kasztanem końskim (paardenkastanje). Kasztan jadalny (tamme kastanje) jest drzewem lubiącym ciepło, więc trudno go znaleźć w Polsce. Jest to wyjątkowe drzewo, potrafi żyć kilka tysięcy lat (!) i urosnąć do olbrzymich rozmiarów. Kasztan najchętniej rośnie w basenie Morza Śródziemnego, stąd nazwa drzewa pochodzi od starożytnego greckiego miasta Kastanéia nad Morzem Czarnym.

Kasztany i ich właściwości zdrowotne są powszechnie znane, ale nie zawsze rozsądnie wykorzystywane. Jeden kasztan noszony w kieszeni pobudzi, doda energii, zmobilizuje do działania. Ale nie cały worek…

jerg