Zarząd Powiatu przygotował projekt budżetu na 2026 rok i zgodnie z przepisami do 15 listopada złożył go w biurze Rady Powiatu oraz przekazał do zaopiniowania Regionalnej Izbie Obrachunkowej. Radni ustawowo na uchwalenie budżetu mają czas do 31 marca przyszłego roku, ale wszystko wskazuje na to, że tak jak w latach ubiegłych dokument zostanie przyjęty jeszcze przed świętami Bożego Narodzenia. Budżet nie jest zbyt optymistyczny. Zaplanowano dużo inwestycji, ale będą na kredyt. Cały dług powiatu może się zbliżyć do 130 mln zł.

Przyszłoroczne dochody oszacowano na 245.072.586 zł, czyli mają być o niespełna 10 milionów zł wyższe niż w pierwszej wersji tegorocznego budżetu (235.517.352 zł). Wydatki mają zaś wynieść 279.002.879 zł. Oznacza to, że władze powiatu kolejny raz zdecydowały się na niezwykle wysoki, blisko 34-milionowy deficyt, który w całości ma być pokryty długoterminowym kredytem.

Na inwestycje zapisano tylko 52.875.303 zł. To znacznie mniej, niż wydamy na nie w tym roku. Obecnie wydatki tzw. majątkowe zapisane są w wysokości 89.306.309 zł. Ale i całe wydatki są znacznie mniejsze niż obecnie, bo na 2025 rok zapisano je w wysokości aż 318.155.802 zł. Teraz mamy najwyższy budżet w historii powiatu.

Gros budżetowych pieniędzy przeznaczono na wydatki bieżące. To aż 226.127.576 zł, czyli nieco mniej niż realnie wydamy w tym roku (228.849.492,64 zł). Żeby była jasność, aż 157.484.615 zł zaplanowano na wynagrodzenia i składki od nich naliczane, co stanowi 106,58% przewidywanego wykonania roku 2025. Będą więc podwyżki, ale raczej skromne. 

• Podatki i subwencje

Budżety powiatów w Polsce opierają się na subwencjach i dotacjach z budżetu państwa. Dochody własne są niewielkie. W przypadku powiatu tomaszowskiego mają wynieść zaledwie ok. 35 mln zł, czyli będą stanowić niespełna 15 procent wszystkich wpływów. Niestety, połowa tych własnych pieniędzy to wpływy z opłat za pobyt w domach pomocy społecznej, do których i tak trzeba dokładać znaczne pieniądze. Duży udział w tych dochodach ma mieć też Starostwo Powiatowe. Założono, że wypracuje ok. 8 mln zł. Złożą się na to m.in. opłaty w Wydziale Komunikacji, wpływy z opłat za nieruchomości, dochody z najmu i dzierżawy oraz z tytułu wieczystego użytkowania, a także z opłat w Wydziale Geodezji. Do tego dojdą wpływy z realizacji zadania z zakresu geodezji i kartografii oraz z nadzoru budowlanego. Zarząd Dróg Powiatowych z tytułu różnych opłat ma pozyskać ponad 1,5 mln zł.

Największą pozycją w tworzeniu budżetu jest udział w podatku dochodowym od mieszkańców powiatu. Ma to być ponad 126 mln zł, czyli ponad połowa wszystkich dochodów. Większość, bo aż 113.527.610 zł to wpływy z podatku od osób fizycznych (PIT), a tylko 12.666.992 zł od osób prawnych (CIT).

Od tego roku zniknęła subwencja oświatowa. Została zastąpiona przez "globalne potrzeby oświatowe", model, który jest udziałem w podatku od mieszkańców. Dlatego następnym pod względem wielkości źródłem dochodów jest rządowa subwencja ogólna, oszacowana na prawie 41 mln zł. Kolejną pozycją są dotacje celowe na realizację zadań bieżących z zakresu administracji rządowej, bieżących zadań własnych powiatu oraz na realizację zadań wykonywanych na podstawie porozumień z organami administracji rządowej w łącznej wysokości 21.402.090 zł, co stanowi 8,73% dochodów ogółem. W tym jest prawie 16 mln zł dotacji celowych w ramach programów rządowych oraz programów finansowanych z udziałem środków europejskich.

• Najkosztowniejsza oświata

Plan przyszłorocznych wydatków bieżących został ustalony na poziomie 226.127.576 zł, co stanowi tylko 98,68% przewidywanego wykonania w roku 2025. Największą pozycją w tych wydatkach od początku istnienia powiatu jest oświata. W przyszłym roku ma kosztować 127.286.319,45 zł. O dziwo, kolejny raz założono, że wydatki te w pełni pokryje udział w podatkach od mieszkańców. Mamy już nie dokładać do oświaty, ale z pewnością będziemy to czynić nadal.

Bieżące utrzymanie dwóch liceów i pięciu zespołów szkół publicznych oraz Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego ma pochłonąć ponad 90 mln zł, w tym płace 75,5 mln zł. Na dotacje dla siedmiu szkół niepublicznych przeznaczono ponad 10 mln zł.

Zaplanowano potężne pieniądze na inwestycje. Łącznie zapisano na nie 23.875.835 zł, ale aż 22 mln przeznaczono na budowę budynku kształcenia zawodowego w ZSP nr 3 (popularna samochodówka).

Z oświatą powiązany jest dział "Edukacyjna opieka wychowawcza", w którym zapisano ponad 6,25 mln zł. Na Poradnię Psychologiczno-Pedagogiczną jest 3,3 mln zł. Po milionie pójdzie na internat w ZSP nr 3 i do SOSW przy ul. Majowej. Ponadto jest 900.000 zł na wsparcie niepublicznej szkoły w Spale – SMS PZPS.

• Administracja kosztuje

Rzucającą się w oczy pozycją w budżecie są wydatki na administrację publiczną. Blisko 37 mln zł to kwota ogromna. Koszt utrzymania samego starostwa oszacowano na 29,25 mln zł (na wynagrodzenia prawie 24.932.000 zł i na wydatki rzeczowe 3,6 mln zł). Do tego dochodzi  872.000 zł na utrzymanie Rady Powiatu. Na promocję powiatu zapisano tylko 150.000 zł.

Wydatki administracyjne są wysokie, bo do tego działu przypisano działalność Zarządu Dróg Powiatowych, którego koszty oszacowano na ponad 3,9 mln zł. W tym jest ponad 3,43 mln zł na płace, a zaledwie 447.538 zł na wydatki związane z realizacją zadań statutowych.

Są też dwie inwestycje w siedzibie powiatu. Dach Starostwa Powiatowego już od dawna wymaga modernizacji. Na ten cel zapisano 500.000 zł. Jest też 250.000 zł na "Adaptację pomieszczenia na funkcję archiwum zakładowego w budynku Starostwa Powiatowego".

• Na drogach

W dziale "Transport i łączność" wydatki ustalono w wysokości 32.454.516 zł, czyli 24 mln zł mniej niż powiat wyda w tym roku. Utrzymany został poziom nakładów na bieżące utrzymanie dróg. Na ten cel przeznaczono niespełna 6 mln zł.

Na przyszłoroczne inwestycje drogowe w całym powiecie przeznaczono 26.272.416 zł. Lista zadań zaplanowanych do realizacji jest tak długa, że nie sposób jej całej przytoczyć. Jednak większość tych inwestycji ma być realizowana pod warunkiem uzyskania dofinansowania ze środków zewnętrznych.

Największą inwestycją jest rozbudowa drogi od węzła Wólka Jagielczyńska na trasie S8 do Krzemienicy. Koszt 9.441.436 zł, a powiat otrzymał dotację w ramach programu regionalnego Fundusze Europejskie dla Łódzkiego 2021–2027.

Z tego samego programu jest wsparcie finansowe budowy nowego mostu przez Wolbórkę w ciągu ul. Legionów w Tomaszowie, na którą zapisano 6.001.472 zł. Na terenie miasta zaplanowano jeszcze rozbudowę ul. Farbiarskiej na odcinku od ul. Tkackiej do ronda na skrzyżowaniu z ul. Legionów (koszt 2,5 mln zł).

• Pomoc społeczna

Przeznaczono na nią blisko 26.125.575 zł. To głównie prowadzenie domów pomocy społecznej (ponad 22 mln zł) oraz utrzymanie Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie (ponad 2,1 mln zł), Środowiskowego Domu Samopomocy (ok. 1,4 mln zł) i Ośrodka Interwencji Kryzysowej (305 tys. zł).

Na projekt pn. "Mieszkania treningowe w powiecie tomaszowskim", realizowany w ramach programu regionalnego Fundusze Europejskie dla Łódzkiego 2021–2027 przez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie zapisano 124.380 zł. Jest też jedna skromna inwestycja. Na modernizację budynku DPS nr 2 zapisano 779.261 zł.

Do tego dochodzi 10,3 mln zł na realizację innych zadań w zakresie polityki społecznej. Ponad 8 mln zł otrzyma Powiatowy Urząd Pracy (same płace ok. 7,725 mln zł). Reszta pójdzie na zespół ds. orzekania o niepełnosprawności (1,46 mln zł) oraz na dofinansowanie uczestnictwa w warsztatach terapii zajęciowej (698.292 zł).

• Rodzina

Przed siedmioma laty powstał nowy dział budżetowy pod nazwą "Rodzina", w którym  nakłady są ciągle wysokie. W przyszłym roku będzie to niespełna 9,7 mln zł, podobnie jak w roku bieżącym. Jest w tym utrzymanie Domu Dziecka Słoneczko (1,69 mln zł) i dwóch rodzinnych domów dziecka (692.000 i 671.000 zł). Do tego dochodzi ponad 817.000 zł na utrzymanie naszych dzieci w placówkach poza powiatem. Na finansowanie rodzin zastępczych zapisano 5,6 mln zł, w tym 4 mln zł na wypłacanie świadczeń i ponad 1,5 mln zł na wynagrodzenia.

• Bezpieczeństwo, obrona i sprawiedliwość

W dziale "Bezpieczeństwo publiczne i ochrona przeciwpożarowa" zapisano ponad 12,6 mln zł. Prawie w całości pójdą na funkcjonowanie Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej (w tym ok. 11,4  mln zł na wynagrodzenia). Skromne 20.000 zł ma dostać Fundusz Wsparcia Policji, a tylko 10.000 zł jest na zarządzanie kryzysowe.

Będzie też jedna inwestycja. 244.500 zł zaplanowano na doposażenie Powiatowego Magazynu Przeciwpowodziowego, ale dołoży się do tego Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Łodzi.

W dziale "Wymiar sprawiedliwości" zapisano 302.880 tys. zł na udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej.

• Kultura i zdrowie mało ważne

Na kulturę i dziedzictwo narodowe zapisano zaledwie 3,65 mln zł, podczas gdy w tym roku wydamy 5,5 mln zł. Samo Powiatowe Centrum Animacji Społecznej pochłonie 3,4 mln zł. Na bibliotekę powiatową (czyli w rzeczywistości miejską, która wykonuje powierzone jej zadania) pójdzie tylko 130.000 zł.

Na ochronę zdrowia przeznaczono tylko 753.652 zł. To fatalna wiadomość w porównaniu z 3 mln zł w tym roku.

• Więcej na sport

Pozostałe działy w budżecie traktowane są raczej po macoszemu, ale dość niespodziewanie wzrosły nakłady na kulturę fizyczną. O ile w tym roku zapisano na nią 173.000 zł, to na przyszły rok jest aż 1.438.000 zł. Jednak większość tych pieniędzy, 1,2 mln zł, jest na remont boiska typu orlik przy ZSP nr 8 przy ul. Nadrzecznej. Na dotacje dla klubów i organizacji sportowych jest tylko 180 tys. zł.

Na gospodarkę komunalną i ochronę środowiska przeznaczono 230.000 zł (w tym roku 718 tys.). W tym jest zaledwie 185.000 zł na utrzymanie zieleni oraz rowów i przepustów na drogach powiatowych. Leśnictwo "wyceniono" na 225.855 zł. To pieniądze na pokrycie kosztów nadzoru nad lasami niestanowiącymi własności Skarbu Państwa.

• Miliony do spłaty

W 2026 roku wydatki mają być wyższe od dochodów o blisko 34 mln zł. Obsługa długu będzie kosztować 5.151.000 zł. Na spłatę rat kapitałowych od wziętych w poprzednich latach kredytów w roku przyszłym trzeba przeznaczyć ponad 4.517.421,48 zł. Dodajmy, że przyszłym roku zakończy się spłata długu przejętego przez powiat po zlikwidowanym SP ZOZ w Tomaszowie. Zostało już tylko 580.180 zł.

Na pokrycie tych zobowiązań potrzebny będzie kredyt w wysokości około 40 mln zł. Na koniec tego roku powiat będzie winien bankom ok. 100 mln zł, a na koniec przyszłego roku zadłużenie ma się zbliżyć do 130 mln zł. Według Wieloletniej Prognozy Finansowej relacja łącznej kwoty długu do dochodów ogółem na koniec 2026 roku może przekroczyć 64 procent.

(poż)