Zgodnie z przepisami prezydent miasta do 15 listopada złożył w Biurze Rady Miejskiej projekt budżetu Tomaszowa na 2026 rok. Zakłada on wydatki o blisko 40 mln zł wyższe od dochodów. Deficyt budżetowy ma być zatem znacznie większy od tegorocznego, bo widoczny jest wzrost nakładów inwestycyjnych, które mają przekroczyć 120 mln zł.

W projekcie po stronie dochodów zapisano 455.908.338,20 zł, czyli o ponad 50 mln zł więcej niż planowano w pierwszej wersji tegorocznego budżetu (403.266.304,13 zł) i tylko nieco mniej od zakładanego wykonania dochodów w br. (prawie 466 mln zł). I chyba są niedoszacowane. Wystarczy spojrzeć na obecny budżet, w którym dochody przez 11 miesięcy wzrosły wobec pierwotnego planu o ponad 60 mln zł.

Wydatki w 2026 roku również nie będą skromne. Szacowane są w wysokości aż 495.359.138,20 zł. W porównaniu z wykonanymi wydatkami w roku bieżącym (495.634.658,72 zł, przy planie początkowym 430.549.004,13 zł) to bardzo duże zwiększenie, które odbędzie się kosztem rosnącego zadłużenia miasta. Niespodziewanie w porównaniu z obecnym rokiem budżetowym nieznacznie maleje poziom nakładów inwestycyjnych (pierwszy plan tegoroczny był tylko na 80.020.315,54 zł, a wykonanie obecnie to 127.692.210,12 zł). W roku przyszłym wydatki tzw. majątkowe zaplanowane są na 120.534.477,20 zł.

• Rewolucja w dochodach

Zgodnie z ustawą o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, którą Sejm uchwalił 1 października, od 2025 roku gminy, miasta, powiaty oraz województwa korzystają z nowego modelu obliczania dochodów z podatków PIT i CIT. Rewolucyjne zmiany są m.in. w finansowaniu oświaty. Likwidacji uległa dotychczasowa subwencja oświatowa. Część subwencji ogólnej dla samorządów zastąpiona została potrzebami finansowymi. Są to potrzeby: wyrównawcze, oświatowe, rozwojowe, ekologiczne i uzupełniające. Natomiast sama subwencja ogólna będzie istnieć nadal, lecz będzie miała charakter uzupełniający.

Podstawą finansowania samorządów mają być zwiększone wpływy z podatków. Przewidziano mechanizmy wyrównawcze i uzupełniające, które mają zapewnić finansowanie potrzeb przy niewystarczających dochodach własnych. Potrzeby oświatowe w stosunku do obecnych rozwiązań mają zostać powiększone o środki na wychowanie przedszkolne (obecnie środki te przekazywane są w formie dotacji z budżetu państwa).

Podatki i dotacje

Dochody bieżące Tomaszowa w 2026 roku zaplanowano na 400.220.119,33 zł. Mają więc być wyższe od przewidywanego wykonania w 2025 roku (383.940.199,82 zł). Składają się na nie dochody własne w wysokości 364.220.670,33 zł, co stanowi 79,89% dochodów ogółem. Są też pieniądze na realizację zadań bieżących z zakresu administracji rządowej 29.792.264 zł oraz dochody wynikające z zawartych porozumień z innymi jednostkami samorządu terytorialnego 6.207.185 zł.

Największą grupą dochodów są udziały miasta w podatkach wpływających do budżetu państwa, które zaplanowano aż na 222.469.596 zł. Z podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT) będzie 215.141.548 zł, a od osób prawnych (CIT) 7.328.048 zł. To aż 48,80% wszystkich dochodów budżetowych.

Istotne dla budżetu są podatki i opłaty lokalne, które mają zapewnić ponad 64,5 mln zł. Z tytułu podatku od nieruchomości może wpłynąć ponad 56 mln zł, w tym prawie 42 mln zł od osób prawnych i 15 mln zł od osób fizycznych. Z podatku od środków transportowych będzie ok. 2,2 mln zł. Do tego dojdzie ok. 5 mln zł wpływów z: podatku rolnego, podatku leśnego, podatku od spadków i darowizn, podatku od czynności cywilnoprawnych oraz podatków i opłat lokalnych od osób prawnych i fizycznych.

Kolejną grupę dochodów własnych stanowią dochody majątkowe, które zaplanowano w kwocie 55.688.218,87 zł, to jest o 34,76% niżej od przewidywanego wykonania tych dochodów w 2025 roku (85.361.164,20 zł). To przede wszystkim dotacje unijne i z budżetu państwa. Do tego dochodzą wpływy z tytułu odpłatnego zbycia prawa własności oraz prawa użytkowania wieczystego nieruchomości (15 mln zł) oraz wpływy z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności (717.590 zł).

Spore pieniądze przyjdą z budżetu państwa na pomoc rodzinom, ale będą znacznie mniejsze niż w latach poprzednich. Będzie więc niespełna 33 mln zł na świadczenia rodzinne i alimenty oraz na  składki na ubezpieczania emerytalne i rentowe z ubezpieczenia społecznego, żłobki i przedszkola. Do tego dojdą ponad 23 mln zł na pomoc społeczną.

Droga oświata 

W przyszłym roku największą pozycję w wydatkach budżetowych będzie stanowiła realizacja zadań oświatowych. Na oświatę i wychowanie w projekcie przeznaczono 152.583.720,90 zł w wydatkach bieżących, o niespełna 8 mln zł więcej niż w pierwszej wersji tegorocznego budżetu (144.884.466 zł). To nie dziwi, skoro tegoroczne wydatki oświatowe wzrosły już do 149.289.206,51 zł. Tymczasem Minister Finansów nasze potrzeby oświatowe wyliczył tylko na 102.485.744 zł. Pokryje to 2/3 ponoszonych kosztów. Miasto będzie musiało dołożyć co najmniej 47 mln zł.

Praktycznie całe koszty oświatowe to wydatki bieżące. Funkcjonowanie jedenastu szkół podstawowych ma kosztować ok. 71,5 mln zł. Na przedszkola wydamy prawie 37,5 mln zł oraz jeszcze 3,7 mln zł na utrzymanie pięciu oddziałów przedszkolnych w szkołach. Stołówki to wydatek ponad 8,2 mln zł, a świetlice pochłoną ponad 3,7 mln zł. Do tego jest prawie 19,5 mln zł na realizację zadań wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy dla dzieci od przedszkoli po szkoły średnie.

A to nie koniec nakładów na oświatę. Na inne wydatki zapisano blisko 7,8 mln zł. W tym jest 5,2 mln zł na bieżące utrzymanie pływalni oraz na wynagrodzenia i składki od nich. Basen Złota Rybka przy SP nr 10 to koszt ponad 3,5 zł, a przy SP nr 12 – 1,7 mln zł.

Na inwestycje oświatowe zapisano zaledwie 2.269.685,14 zł. W tym jest 300.000 zł na przebudowę murów oporowych w SP nr 10, 200.000 zł na modernizację dachu w SP nr 1, 150.000 zł na podłogę w sali sportowej w SP nr 9 i 150.000 zł na modernizację dachu basenu w SP nr 12. Jest też po ok. 80.000 zł na modernizację oświetlenia w sześciu placówkach oświatowych.

W ramach Tomaszowskiego Budżetu Obywatelskiego jest 400.000 zł na plac zabaw z misją "EkoFrajda" przy SP nr 1 i 285.000 zł na rewitalizację placu zabaw i ciągu komunikacyjnego przy SP nr 11 pod hasłem "Bezpiecznie i wesoło wokół nas".

Dużo na drogi

Na transport i łączność w 2026 roku zaplanowano ok. 57 mln zł. Na wydatki bieżące jest to ok. 22 mln zł. Niestety na tę chwilę tylko 24,46% pokryją dotacje (5.391.585 zł).

Pieniądze te rozdzielono głównie między lokalny transport zbiorowy (MZK) – ok. 17,4 mln zł oraz utrzymanie dróg (ok. 3,6 mln zł) i strefę płatnego parkowania (774.000 zł).

Będzie sporo, bo aż za 33.410.880 zł, inwestycji drogowych ze środków własnych. Największa to przebudowa ulic Górnej i Przędzalnianej, która na kosztować 4 mln zł. Następna to przebudowa ul. Zielonej, na co zapisano 2,25 mln zł. Kolejne to modernizacja ul. Niecałej (2 mln zł), przebudowy ulic Żwirowej (1,9 mln zł), Wspólnej (1,35 mln zł), Jasnej (1,1 mln zł), Browarnej (2 mln zł) oraz budowa ul. Gdyńskiej i rozbudowa ul. Romanówek (1 mln zł). 

Budowa miejsc parkingowych o pow. ok. 900 m² z płyt ażurowych przy ul. Armii Krajowej oraz Bohaterów 14 Brygady ma pochłonąć 1,5 mln zł.

Na inwestycje ze wsparciem z innych funduszy jest 14.495.000 zł. Będzie to rozbudowa ulicy Luboszewskiej wraz ze skrzyżowaniem (rondo) z ul. Spalską (9.095.000 zł) i budowa bazy sportowej wraz z infrastrukturą towarzyszącą oraz budowa Systemu Informacji Miejskiej (5.280.000 zł).

Pomoc ubogim

Kolejną grupę wydatków bieżących stanowi pomoc społeczna, na którą w 2026 roku zaplanowano 45.882.207,20 zł (przed rokiem 41.247.445,24 zł). W niespełna 48% koszty te będą pokryte dotacjami z budżetu państwa (21.426.534,22 zł). Miasto dokłada więc znaczne pieniądze. Ponad 11 mln zł przeznaczono na opłacenie pobytu tomaszowian w Domach Pomocy Społecznej. Na różnego rodzaju zasiłki okresowe i pomoc w naturze oraz składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe zapisano ok. 3,1 mln zł, na zasiłki stałe prawie 6,5 mln zł, a na dodatki mieszkaniowe ok. 3,4 mln zł. Na dożywianie dzieci i osób dorosłych pochodzących z rodzin najuboższych oraz wypłatę zasiłków celowych na żywność jest blisko 1,5 mln zł. Utrzymanie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej to koszt ok. 7,8 mln zł. Same koszty administracyjne, w tym na świadczenia i wynagrodzenia, przekroczą 7,2 mln zł.

Projekt Tomaszowskie Centrum Usług Środowiskowych pochłonie ponad 9,1 mln zł. Będzie w tym ponad 8,4 mln dofinansowania z Europejskiego Funduszu Społecznego Plus w ramach programu regionalnego Fundusze Europejskie dla Łódzkiego 2021–2027, realizowanego przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej.2027, realizowanego przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej.

Na wsparcie rodzin

...będzie blisko 39 mln zł, co w porównaniu z rokiem bieżącym oznacza zmniejszenie o ok. 3 mln zł. Na ten cel będzie całkiem spora dotacja celowa w wysokości 29.462.162 zł.

Na świadczenia rodzinne, z funduszu alimentacyjnego oraz składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z ubezpieczenia społecznego zapisano ok. 27,6 mln zł. Na rodziny zastępcze zapisano 2,4 mln zł, na zasiłki dla opiekunów dzieci 542.281 zł, a na dziennych opiekunów maluchów w systemie opieki na dziećmi do 3 lat 480.000 zł. Na funkcjonowanie zespołu żłobków miejskich (przy ul. Strzeleckiej i przy ul. Kombatantów) zapisano blisko 6 mln zł.

Urzędy kosztują

Wydatki na administrację publiczną w roku przyszłym mają sporo wzrosnąć. Jej utrzymanie ma pochłonąć 39.557.029,40 zł.

Działalność Urzędu Miasta będzie kosztować ponad 31,5 mln zł, o 2,5 miliona drożej niż w tym roku. Na wynagrodzenia przeznaczono ponad 19 mln zł, więcej o 3 mln niż w tym roku, czyli zapowiadają się podwyżki. Utrzymanie Rady Miejskiej to koszt ponad 770.000 zł.

Do wydatków administracyjnych wpisano koszty utrzymania i funkcjonowania Zarządu Dróg i Utrzymania Miasta, tj. świadczenia, wynagrodzenia i składki od nich naliczone oraz wydatki na realizację zadań statutowych. To kwota 6 mln zł, wyższa o 1,3 mln zł od tegorocznej.

Funkcjonowanie Centrum Usług Wspólnych razem z wynagrodzeniami ma kosztować 4.112.769 zł. Na promocję miasta zapisano tylko 392.840 zł.

Gospodarka komunalna

Na gospodarkę komunalną i ochronę środowiska zapisano blisko 27 mln zł, czyli o ok. 11 mln zł mniej w porównaniu z obecnym rokiem.

Wydatki bieżące to 20.441.716,48 zł. Większość tej kwoty (prawie 19 mln zł) pójdzie na koszty odbierania, transportu, zbierania, odzysku i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, a także na utrzymanie punktu selektywnego zbierania odpadów komunalnych. To zwiększenie tych kosztów w porównaniu z rokiem bieżącym o prawie 7 mln zł.

Na oświetlenie ulic przeznaczono 2,1 mln zł. Oczyszczanie miasta ma kosztować 545 tys. zł, utrzymanie zieleni 490.000 zł, a ochrona powietrza tylko 80.000 zł. Do tego dochodzi finansowanie  Schroniska dla Bezdomnych Zwierząt w wysokości ok. 2,2 mln zł. Bieżące funkcjonowanie targowisk miejskich to koszt 1.266.560 zł. Dodatkowe wydatki związane z Zarządem Dróg i Utrzymania Miasta zaplanowano w wysokości 500.000 zł.

Będą dwie inwestycje. Przeznaczono na nie 17.029.672 zł. 8.164.672 zł na realizację zadania pn. "Poprawa stanu środowiska na terenach przemysłowych byłych Zakładów Włókien Chemicznych "Wistom" w Tomaszowie Mazowieckim" oraz  8.600.000 zł na kontynuację budowy schroniska dla zwierząt w ramach zadania pn. "Centrum opieki nad zwierzętami bezdomnymi w Tomaszowie Mazowieckim".

Na kulturę dużo więcej

Na kulturę i ochronę dziedzictwa narodowego w tym roku przeznaczono ok. 12,7 mln zł, a przyszłoroczne wydatki mają przekroczyć 37 mln zł. To oznacza trzykrotny wzrost nakładów.

Na wydatki bieżące jest ok. 9,5 mln zł, czyli nieco mniej niż w tym roku. Większość pieniędzy pójdzie w formie dotacji na funkcjonowanie trzech placówek. Miejskie Centrum Kultury otrzyma 5 mln zł, Miejska Biblioteka Publiczna 2,71 mln zł, a muzeum 1,2 mln zł. Blisko pół mln zł zapisano na promocję zadania "Rozbudowa, przebudowa budynku i jego adaptacja na cele kulturalne – kinoteatr Włókniarz". Ta inwestycja ma kosztować aż 15.852.602,90 zł. Miasto pozyskało dofinansowane ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. 

Na inne inwestycje ze wsparciem z funduszy unijnych jest ok. 11 mln zł. Na podnoszenie jakości zasobów turystycznych Doliny Rzeki Pilicy poprzez rozwój infrastruktury rekreacyjno-wypoczynkowej w Tomaszowie Mazowieckim (etap II) zapisano 5.617.025,73 zł. Na "Hrabski Ogród" – rewitalizację i aranżację parku przy pałacu Ostrowskich jest 5.000.639,04 zł. Milion zł jest na rozpoczęcie przebudowy filii Miejskiego Centrum Kultury w Białobrzegach.

Na rewitalizację budynku postajennego na terenie muzeum zapisano 200.000 zł, a na powstanie pomnika odzwierciedlającego herb miasta Tomaszowa Mazowieckiego – "Panna na Niedźwiedziu" 100.000 zł.

Drogi sport

Rosną nakłady na kulturę fizyczną. O ile w tegorocznym budżecie na ten cel zapisano niewiele ponad 13 mln zł, to na 2026 r. zaplanowano prawie 36 mln zł.

9 mln zł to wydatki bieżące. Na zarządzanie stadionem przy ul. Nowowiejskiej i kręgielnią przy ul. Strzeleckiej, a od dwóch lat także przystanią nad Pilicą Tomaszowskie Centrum Sportu ma otrzymać 5,8 mln zł.

Na organizację szkoleń i współzawodnictwa sportowego, czyli na dotacje dla klubów i stowarzyszeń jest 2,75 mln zł. Będą nadal stypendia sportowe, ale na wspieranie zawodników osiągających wysokie wyniki zapisano tylko 120.000 zł.

Na inwestycje jest aż 26.780.000 zł. Największą jest "Budowa bazy sportowej wraz z infrastrukturą towarzyszącą w Tomaszowie Mazowieckim oraz wykonanie Systemu Informacji Miejskiej", na którą zapisano 23.200.000 mln zł.

Planowana jest budowa nowego kompleksu kortów tenisowych. Zapisano na nią 2.600.000 zł, ale nie napisano, gdzie on powstanie. Podobno ma to być na przystani nad Pilicą.

W  ramach TBO za 600.000 zł ma być zbudowany tor do jazdy na rolkach i deskorolkach wraz z zagospodarowaniem terenu. Pod hasłem "Wrota Parku" za 300.000 zł ma powstać nowy plac zabaw przy drodze do parku Solidarność od ul. św. Antoniego.

Niedużo na zdrowie

Na ochronę zdrowia zaplanowano znacznie mniejsze pieniądze niż w roku bieżącym. To tylko ok. 6 mln zł, a samo utrzymanie Ośrodka Rehabilitacji Dzieci Niepełnosprawnych będzie kosztować ponad 4 mln zł.  

Prawie 1,9 mln zł (pochodzące z tzw. kapslowego) jest na realizację zadań wynikających z Miejskiego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Integracji Społecznej Osób Uzależnionych i Ich Bliskich, ale zaledwie 1 mln zł zostanie rozdzielone w formie dotacji dla organizacji pożytku publicznego. Działalność Miejskiej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych ma kosztować 167.000 zł. Na zwalczanie narkomanii są tylko 52.000 zł.

Miliony do spłaty

W 2025 roku wydatki mają być o ponad 40 mln zł wyższe od dochodów. Oznacza to, że władze miasta kolejny raz decydują się na potężny deficyt, który praktycznie w całości pokryty zostanie długoterminowym kredytem. Planowany wstępnie kredyt to ok. 50 mln zł.

Zadłużenie naszego samorządu może więc wzrosnąć skokowo. Na koniec obecnego roku Tomaszów będzie winien bankom niespełna 130 mln zł, a już założono, że na koniec przyszłego roku dług może sięgać 170 mln zł. Zadłużenie stanowić będzie 36,98% prognozowanych dochodów ogółem w 2026 r.

Na obsługę długu publicznego przeznaczono 10.428,953 zł. Rozchody budżetu z tytułu spłaty wcześniej zaciągniętych kredytów zostały zaplanowane w wysokości ponad 10 mln zł. Do tego zarezerwowano 2,4 mln zł na spłatę potencjalnych zobowiązań z tytułu udzielonych poręczeń kredytów dla: TTBS, MZK i ZGWK. Na wykup obligacji, wyemitowanych przez miasto w 2017 roku, ma być 1,6 mln zł. To ostatnia transza tej spłaty.

Ryszard Pożyczka