To już 30 lat, a może dopiero tyle, ścisłych związków mieszkańców środkowego Nadpilicza  z tym, co nas otacza, czyli przyrodą, dziedzictwem kulturowym i historycznym Spalskiego Parku Krajobrazowego. SPK jest najmłodszym z trójki nadpilickich parków krajobrazowych.

Powstał na mocy decyzji ówczesnego wojewody piotrkowskiego, mającego aprobatę administracji gmin i miast wchodzących w jego skład. To 13156,13 ha powierzchni otoczonej 24096,21 ha jego otuliny. Jego osią jest rzeka Pilica, tak jak w przypadku Przedborskiego oraz Sulejowskiego Parku Krajobrazowego, które tworzą oddział terenowy Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa Łódzkiego. SPK to tereny położone w powiatach tomaszowskim i opoczyńskim, w gminach: Inowłódz, Poświętne, Tomaszów Mazowiecki, Lubochnia oraz miastach Tomaszów i Opoczno.

Decyzja o powstaniu SPK nosi datę 5 października 1995 r. Kierownictwo parku świętowanie jubileuszu zorganizowało 16 października, a na jego miejsce wybrano Centralny Ośrodek Sportu w Spale, a więc w samym sercu SPK. Jubileusz kojarzy się z wielką galą, ale w tym wypadku było bez fanfar. Rocznicę uczczono roboczo, organizując konferencję popularnonaukową. Nie znaczy to, że nie nadano wydarzeniu odpowiedniej oprawy. Tą oprawą byli zaproszeni goście. Ci oficjalni, piastujący ważne stanowiska, i przyjaciele SPK. Z tych pierwszych nie wszyscy się odliczyli, ale byli ich reprezentanci: Agnieszka Ryś z Urzędu Marszałkowskiego w Łodzi, dyrektorzy Departamentu Klimatu i Środowiska Urzędu Miasta w w Łodzi, Piotr Kopek, prezes Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Łodzi i rejonowy dyrektor ochrony środowiska Grzegorz Socha (pochodzący z Teofilowa). Nie mogło nie być przedstawicieli nadleśnictw w Spale, Opocznie, Smardzewicach i pracowników innych parków krajobrazowych, a także samorządowców z gmin i miast. Zaproszenia przyjęli przyrodnicy, ekolodzy, członkowie organizacji społecznych, w tym PTTK, Towarzystwa Przyjaciół Tomaszowa Mazowieckiego i Spalskiej Lokalnej Organizacji Turystycznej. Przybyli pedagodzy ze szkół leżących w SPK i jego otulinie. Liczną grupą byli członkowie stowarzyszeń hubalczyków i naukowcy z Uniwersytetu Łódzkiego. 

Gości przywitali gospodarze: Katarzyna Krakowska i Piotr Wypych. W powitaniu znalazły się słowa wiersza "Sitowie" Juliana Tuwima, które można przyjąć za motto jubileuszu. Goście podziękowali za zaproszenia, przekazując gospodarzom okolicznościowe plakiety, dyplomy i statuetki.

• Referaty tematyczne

Marcin Kiedrzyński z Uniwersytetu Łódzkiego opowiedział o współpracy uczelni z parkiem. O próbach przywrócenia w Puszczy Pilickiej bartnictwa, czyli tradycyjnego sposobu pozyskiwania miodu i produktów pszczelich oraz o ochronie populacji dzikich pszczół mówił Tomasz Dzierżanowki. Dziewiętnaście lat temu założono w lasach 26 barci. Większość pszczoły zasiedlają do dzisiaj. W Skansenie Rzeki Pilicy eksponatem jest pokazowa barć w pniu sosny. Pani Magdalena Janiszewska z Łódzkiego Ogrodu Zoologicznego przedstawiła działania przyrodników mające na celu reintrodukcję (przywrócenie) w rejonie parku rodzimego żółwia błotnego. Z kolei Janusz Hejduk z UŁ interesująco opowiadał o kilku gatunkach nietoperzy żyjących dość licznie w bunkrach w Konewce i Jeleniu oraz w Grotach Nagórzyckich. 

SPK to nie tylko fauna, ale przede wszystkim flora – bogata, różnorodna i często unikatowa, zwłaszcza ta występująca w sześciu rezerwatach przyrody na terenie parku. Opowiadał o niej Szymon Kielan. Ciekawymi roślinami są nasze swojskie odmiany storczyków. Prelekcje ich autorzy ilustrowali przeźroczami. 

Po takiej dawce wiedzy uczestników spotkania zaproszono na obiad. Dla wielu z nich była to wartość dodana, mogli poznać element działalności COS, czyli codzienności trenujących w Spale sportowców. W sesji poobiedniej przedstawiono referaty przybliżające słuchaczom różnorodność kulturową, zabytki architektury, w tym militarnej. Było też o historii regionu i jego folklorze. Dla uczestników przygotowano upominki, m.in. w postaci wydawnictw. Cenny jest najaktualniejszy przewodnik zredagowany przez Szymona Kielana i Piotra Wypycha, w którym można znaleźć rzeczy, o których mówili prelegenci, oraz kompendium informacji dla turystów. Dostaliśmy też dobrze opracowaną mapę SPK.

JaPa