W 2024 roku w naszym mieście padł kolejny rekord wydatków na spirytualia. Tomaszowianie kupili wtedy napojów z alkoholem za ponad 85,5 mln złotych. W ostatnich latach wydatki takie rosły systematycznie i wydawało się, że w 2025 roku będzie podobnie. Tymczasem mamy zaskoczenie. Wydatki na napoje wyskokowe ledwo przekroczyły 84 mln zł. Zatem utrzymujemy się w trendzie krajowym. Spożycie spada.

Przez wiele lat wartość sprzedaży napojów spirytusowych w Polsce wciąż rosła, ale w 2024 roku trend się zatrzymał. Według szacunków Polacy przepili wtedy ok. 50 mld zł. To podobna kwota jak rok wcześniej, a przecież ceny bardzo wzrosły. W minionym roku potwierdziło się, że mimo naszego przywiązania do zwyczajów konsumpcyjnych, spożycie lekko maleje. Dzieje się tak głównie z zakupami piw. Popyt na mocne trunki ciągle jest podobny. To w nich topimy smutki.

Dane nie kłamią. W pierwszym pandemicznym roku 2020 na terenie naszego kraju wydano na trunki ponad 39,2 mld zł, ale już rok później sprzedaż napojów alkoholowych przekroczyła 44 mld zł. W 2022 roku zbliżyliśmy się do 50 mld zł, a w 2023 roku pękła bariera 50 miliardów. W 2024 roku wydaliśmy na alkohol podobne pieniądze. Oficjalnych danych za 2025 rok jeszcze nie ma, ale sprzedaż za trzy kwartały wskazuje, że utrzymuje się trend spadkowy.

Z najnowszego raportu Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD), uwzględniającego 52 kraje, na jednego mieszkańca Polski rocznie przypada średnio 11,5 litra czystego alkoholu. Pije 80% dorosłych Polaków, a 8–10% robi to codziennie. Co najmniej raz w miesiącu upija się 35% dorosłych. Mężczyźni w naszym kraju spożywają 18 litrów czystego alkoholu rocznie, a kobiety 5,5 litra.

Sprzedaż maleje

W Tomaszowie Rada Miejska ustaliła maksymalną liczbę zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży na 394, a liczbę zezwoleń na sprzedaż napojów przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży na 125.

Na 16 lutego br. liczba zezwoleń na handel detaliczny wynosiła: 127 na piwo, 121 na wino i 127 na wódkę. W gastronomii wydano 40 zezwoleń na sprzedaż piwa, 26 na wino i 20 na wódkę. Liczby te zmieniają się często, ale wahania są niewielkie. Jedni rezygnują, a inni zaczynają. Ustalony przez samorząd limit punktów prowadzących handel napojami alkoholowymi przeznaczonymi do spożycia poza miejscem sprzedaży (w tym markety) ostatnio nie bywa wyczerpany.

Wszystkie przedsiębiorstwa starające się o przedłużenie zezwolenia na sprzedaż alkoholu na rok bieżący musiały do końca stycznia złożyć sprawozdanie za ubiegły rok z obrotu tymi towarami. Z danych, które niedawno trafiły do Urzędu Miasta, wynika, że w 2025 roku wydatki na alkohol w Tomaszowie w porównaniu z rokiem poprzednim znacznie zmalały. I tu powstaje pytanie. Pijemy mniej, czy też kupujemy tańsze alkohole? Takiej statystyki w Urzędzie Miasta nie ma, a firmy handlowe tymi danymi się nie chwalą. Jest też możliwość, że Tomaszowianie chętniej zaglądają na meliny.

Gdy popatrzymy na statystki, w ciągu niespełna 20 lat sprzedaż napojów alkoholowych (a właściwie kwot wydawanych na alkohol) jest bliska potrojenia. W 2005 roku tomaszowianie wydali na alkohol "zaledwie" 34 mln zł. Później sprzedaż szybko wzrastała, by przed dziesięcioma laty przekroczyć 50 mln zł. Już w 2016 r. ten okrągły rekord został pobity (60 mln zł), a w 2020 r. pękła kolejna granica (70 mln zł). Patrząc na sprzedaż w 2024 roku, która wyniosła 85.657.654,58 zł, można było przypuszczać, że po ostatnich podwyżkach akcyzy na wyroby alkoholowe na koniec minionego roku przekroczymy 90 mln zł. Tymczasem zaskoczenie. Wydaliśmy "tylko" 84.046.337,09 zł.

Pijemy nieco mniej niż średnia krajowa

Na głowę statystycznego mieszkańca naszego miasta (od niemowlaka w kołysce do stulatków) roczne spożycie alkoholu wypada za ok. 1500 zł. To około 50 butelek wódki (0,5 l) albo niespełna 400 butelek piwa. Można więc przyjąć, że wypijamy prawie 10,5 litra czystego spirytusu. Średnia polska przekracza 11 litrów.

W Polsce przez kilkanaście ostatnich lat najchętniej pije się piwo, choć od dwóch lat widoczny jest spadek konsumpcji. W Tomaszowie jest inaczej. Przez ostatnią dekadę zdecydowanie wzrastała sprzedaż mocnych trunków (powyżej 18%), ale wzrost się zatrzymał. W 2025 roku, tak jak rok wcześniej, na wódkę wydaliśmy niewiele ponad 44 mln zł.

Pijemy przede wszystkim w domu, a kupujemy w sklepach, choć trzeba przyznać, że teraz mniej. O ile w marketach i sieciówkach w 2024 roku wydaliśmy na alkohol 82.361.359,91 zł, to w minionym roku zaledwie 80.726.708,31 zł. Ponad 43 mln zł kosztowały nas napoje o zawartości alkoholu ponad 40%, czyli jest stała. Piwa natomiast kupiliśmy za 28.418.166,94 zł, czyli o 2 mln mniej niż rok wcześniej. Sprzedaż wina wzrosła delikatnie z 8.932.154,47 zł w 2024 roku do 9.074.601,99 zł przez ostatnie 12 miesięcy.

W punktach gastronomicznych nie szalejemy. W nich przepiliśmy łącznie niewiele ponad 3,3 mln zł, czyli o 200 tys. zł więcej niż rok wcześniej. Dotychczas tu królowało piwo, ale widać spadek. W 2025 roku wydaliśmy na nie 1.726.989,38 zł (rok wcześniej 1.914.042 zł, a w 2023 roku 2.032.724 zł). Po wino "do obiadu" sięgamy nadal sporadycznie, ale spożycie wyraźnie wzrosło. W 2024 roku wydaliśmy na nie 282.243 zł, a w minionym roku 387.161,23 zł, czyli o ponad 30% więcej. Natomiast spożycie trunków powyżej 18% utrzymało się na podobnym poziomie. Wypiliśmy wódki za ok. 1,2 mln zł, czyli trochę więcej niż rok wcześniej (1,1 mln zł).

Kapslowe dla miasta

Sprawozdania o ubiegłorocznej sprzedaży są podstawą do naliczenia opłaty koncesyjnej (tzw. kapslowego) na nowy rok. W tegorocznym budżecie miasta zapisano, że z tego tytułu do kasy miejskiej wpłynie ok. 1,7 mln zł.

Do tego dochodzi jeszcze "podatek" od tzw. małpek, który wprowadzono w 2021 roku. Opłata ta dotyczy napojów alkoholowych sprzedawanych w opakowaniach o objętości do 300 ml. Wpływy z tych opłat trafiają do gmin (50%) i powiatów (49%) oraz do Narodowego Funduszu Zdrowia. Ustawowo muszą być przeznaczane na działania profilaktyczne, finansowanie terapii uzależnień, edukację oraz inicjatywy lokalne przeciwdziałające alkoholizmowi.

Zebrane środki są dzielone przez naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Bydgoszczy proporcjonalnie do wpływów uzyskanych przez gminy z opłat za zezwolenia na sprzedaż alkoholu. W 2025 roku do kasy miejskiej wpłynęło z tego tytułu 452.365,86 zł.

W Tomaszowie "kapslowe", zaplanowane na ten rok w kwocie 1.848.000 zł, prawie w całości przeznaczono na zadania wynikające z Miejskiego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz z Programu Integracji Społecznej Osób Uzależnionych i Ich Bliskich na rok 2026. Na Miejski Program Przeciwdziałania Narkomanii oddano tylko 52.000 zł. Na dotacje dla stowarzyszeń abstynenckich zapisano 1,1 mln zł, a niespełna 530.000 zł na prowadzenie profilaktycznej działalności informacyjnej i edukacyjnej oraz działalności szkoleniowej w zakresie rozwiązywania problemów alkoholowych. Poza tym jest 167.000 zł na realizację zadań przez Miejską Komisję Rozwiązywania Problemów Alkoholowych.

 Ryszard Pożyczka