W drugiej połowie XIX w., najprawdopodobniej za sprawą Ludwiki Choromańskiej, właścicielki ziemskiej z Białobrzegów Opoczyńskich – jak można przeczytać w Biuletynie Informacyjnym Muzeum w Tomaszowie Maz. nr 4 (95) z 2020 r. w tekście autorstwa Mariana Fronczkowskiego – założona została wieś Ludwików.
Zamieszkali w niej osadnicy niemieccy wyznania luterańskiego. Było to kilkanaście rodzin. Nie wiadomo dokładnie, kiedy mieszkańcy założyli na Ludwikowie cmentarz (na planie Ludwikowa z 1872 roku jeszcze go nie ma), ale w okresie międzywojennym już był czynnym. Świadczą o tym nagrobki z lat. 30. XX wieku.
Dawny cmentarz to obecnie teren na końcu ul. Ludwikowskiej , obok Szkoły Podstawowej nr 7 i drogi prowadzącej do kopalni piasku. Jeszcze w na początku 1945 r. pochowano tam ok. 250 żołnierzy niemieckich, którzy zginęli w trakcie wycofywania się z Tomaszowa. W latach 90. ub.w. (m.in. z inicjatywy naszego redakcyjnego kolegi Jana Pampucha) część szczątków ekshumowano i przeniesiono na cmentarz w Puławach.
Po drugiej wojnie światowej, gdy Niemcy opuścili Ludwików, cmentarz zaczął stopniowo popadać w zapomnienie i ruinę. W 2012 roku zainteresował się nim Tomasz Wachoń, nauczyciel m.in. SP nr 7 oraz ZSP nr 3 w Tomaszowie. Postanowił wraz z uczniami uporządkować cmentarz i ogrodzić. Tematem zainteresował księdza ludwikowskiej parafii, strażaków ochotników z tej dzielnicy, którzy również wsparli go w działaniach. – Wyrównaliśmy wówczas teren cmentarza, wykosiliśmy trawę, poskładaliśmy rozpadające się betonowe obramówki pomników, wstawiliśmy od frontu słupki z łańcuchami, by zabezpieczyć teren, postawiliśmy krzyż i dwie pamiątkowe tablice. Część środków na to pochodziła ze zbiórki, którą przeprowadziliśmy pod kościołem – mówi pan Tomasz.
Odbyło się uroczyste odsłonięcie tablic – pierwszej z listą nazwisk osób, które udało się odtworzyć z nagrobków, i drugiej z krótką historią cmentarza. Władze miasta obiecywały wtedy, że zajmą się tym terenem. Niestety obietnica tak jak sam cmentarz szybko poszła w zapomnienie. Przez te wszystkie lata tylko dzieci z pobliskiej szkoły oraz pan Tomasz ze swoimi uczniami z klasy pożarniczej w "samochodówce" zaglądają w to miejsce. Zbierają śmieci, koszą trawę, starają się przywracać pamięć o pierwszych mieszkańcach Ludwikowa. W tym roku również zajęli się porządkowaniem terenu. Ale wymaga on nie tylko koszenia trawy, lecz także postawienia m.in. porządnego i trwałego ogrodzenia. Założone wcześniej łańcuchy ukradli złomiarze.
Czy ktoś z władz miasta lub parafii ewangelickiej zainteresuje się w końcu tym miejscem? – Obietnic mieliśmy już sporo. Ale dotąd nich z nich nie wyniknęło – twierdzą społecznicy.
MarMajs



Komentarze