W czwartek, 18 stycznia 1945 r. dla Tomaszowian żyjących w mieście zakończyła się okupacja niemiecka. Ale dla wielu z nich nie skończyła się wojna, ich krewni, sąsiedzi, znajomi ciągle walczyli na wielu frontach.
Tomaszowianie byli dużą grupą żołnierzy 14. Brygady Przeciwpancernej kończącej formowanie zimą właśnie w Tomaszowie, aby wkrótce wyruszyć na front w rejonie Nysy Łużyckiej. Są oni upamiętnieni pomnikiem w Parku dr. Rodego i nazwą ulicy na Osiedlu Zapiecek. Te upamiętnienia ustanowiono po pewnym czasie. Tuż po opuszczeniu miasta przez okupantów mieszkańcy postawili drewniany krzyż w miejscu straceń pod starym browarem, z czasem zastąpiony trwalszymi symbolami. W niedzielę, 21 stycznia 1945 r. w tomaszowskich kościołach odprawiono msze dziękczynne w intencji tych, którzy jeszcze walczyli, przebywali w niemieckich obozach koncentracyjnych oraz na robotach przymusowych na terenie Niemiec.
Pierwszymi, którzy pomyśleli o trwałym upamiętnieniu Tomaszowian, poległych, straconych lub zmarłych w wyniku wojennej zawieruchy, byli pracownicy Ubezpieczalni Społecznej (dawnej Kasy Chorych). Ustalili listę swoich koleżanek i kolegów współpracowników, na której znalazły się 32 nazwiska. Są wśród nich członkowie konspiracji różnych nurtów, skazani za to na śmierć, są Żydzi, których winą była tylko narodowość. Są również żołnierze wojennych kampanii na różnych frontach. Na zlecenie fundatorów została wykonana tablica z białego marmuru z nazwiskami ofiar, która w trzecią rocznicę zakończenia wojny w Europie została odsłonięta w holu siedziby przedwojennej Kasy Chorych w dawnej wilii Maurycego Piescha przy ul. Barlickiego.
Po latach, gdy Kasa Chorych już nie istniała, a w Tomaszowie wybudowano nowy szpital (dzisiaj Tomaszowskie Centrum Zdrowia przy obecnej ul. św. Jana Pawła II), przeniesiono ją w nowe miejsce, na ścianę nieopodal głównego wejścia do szpitala. Tak na marginesie, okazało się, że była to dobra decyzja, bo pałacyk Piescha jest teraz w ruinie. Owa tablica była pierwszym w mieście trwałym upamiętnieniem ofiar wojny 1939–1945, o czym przypominamy w 81. rocznicę jej zakończenia w Europie.
JaPa



Komentarze