Z bryg. Mariuszem Kawnikiem, komendantem powiatowym Państwowej Straży Pożarnej w Tomaszowie Mazowieckim, o jego służbie, bezpieczeństwie w powiecie, planach i pasji do ratownictwa wysokościowego, rozmawia Joanna Dębiec.

 – Mija prawie rok, odkąd został pan komendantem powiatowym PSP w Tomaszowie. Dobrze się tutaj pracuje?

Bryg. Mariusz Kawnik: – Tak. Skład osobowy jest u nas bardzo rozsądny. Nawet nie spodziewałem się, że będę tu tak dobrze przyjęty przez załogę. Myślę, że trochę pomogło mi to, że pochodzę z powiatu tomaszowskiego, z gminy Będków, i znam jego specyfikę. W Tomaszowie przez pięć lat chodziłem do technikum, do samochodówki. Wracałem więc do miasta, które znam. Cieszę się też, że bardzo dobrze układa się współpraca z jednostkami ochotniczymi z terenu powiatu. Ja także jestem ochotnikiem, byłem w Młodzieżowej Drużynie Pożarniczej w OSP Rzeczków. Mój tata jest prezesem OSP Będków i w Rzeczkowie.

– Zawodowo nie był pan jednak związany z Tomaszowem?

– Nie, po szkole pożarniczej dwa lata pracowałem w PSP w Koluszkach, a potem moja służba przebiegała już w Łodzi. Byłem cały czas w jednej jednostce – JRG nr 10. To specyficzna jednostka z dwiema grupami specjalistycznymi: ratownictwo wysokościowe oraz wodne. Mnie zawsze ciągnęło do ekstremalnych sytuacji na wysokości. W szkole pożarniczej byłem w reprezentacji szkoły w sporcie pożarniczym, tam miałem pierwsze kontakty z wysokością i w tę stronę poszedłem. W JRG 10 zacząłem od najniższego stanowiska, starszego strażaka, poprzez kolejne stanowiska dowódcze, doszedłem do stanowiska dowódcy jednostki, a teraz jestem komendantem w Tomaszowie.

– Taka służba, wspinanie się po różnych stanowiskach, pomaga w zarządzaniu ludźmi. Zna pan służbę strażaka od podszewki.

–Tak, łatwiej mi wszystko przyswoić i współpracować z ludźmi. Nie zdarzało się, żeby przychodził do mnie świeżo upieczony strażak i mówił: dowódco, tego się nie da zrobić. Nie, to się da zrobić, bo pamiętam, że ja to robiłem (śmiech).

– Spektrum działań strażaków jest ogromne. Od gaszenia pożarów, prowadzenia akcji ratowniczych po wypadkach po ściąganie kotów z drzewa. Wszystko to dla ludzi jest ważne. Czy w Tomaszowie i powiecie jest bezpiecznie?

– Powiat nie jest szczególnie niebezpieczny, aczkolwiek mamy na swoim terenie zakłady zwiększonego ryzyka, takie jak Euroglas, Balex oraz np. Zakłady Sprzętu Precyzyjnego Niewiadów. W takich zakładach może dojść do dużych awarii przemysłowych. Jest też droga S8, gdzie często dochodzi do zdarzeń, przeważnie są to poważne wypadki.

– Jest też duży zbiornik wodny, Zalew Sulejowski...

– Tak, duża liczba turystów w sezonie letnim oznacza częste interwencje związane z tonięciami, wypadkami na łodziach czy zaginięciami, co wymaga intensywnej pracy. Tam zakres działań jest także szeroki.

– Jest też kilka wysokich budynków, odnosząc się do pana pasji.

– Mamy wieżowce, słupy energetyczne, tzw. kratowe, kominy. W Łodzi na kominach mieliśmy akcje jako wysokościówka. Ktoś np. wchodził sobie dla zabawy na komin jednej z elektrociepłowni, ale nie mógł zejść. Trzeba było albo ich ściągać, albo asekurować przy zejściu. W naszym powiecie są też turbiny wiatrowe i zdarzały się tam interwencje. Dwa lata temu był pożar turbiny w gm. Będków w trakcie montażu. Była osoba poszkodowana, która musiała być ewakuowana z wysokości 70 m. Wtedy pracowałem w JRG 10 w Łodzi i brałem udział w tej akcji jako dowódca grupy wysokościowej.

– W lutym w KP PSP w Tomaszowie odbyło się uroczyste zaprezentowanie nowych pojazdów oraz specjalistycznego sprzętu i wyposażenia dla strażaków z Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej, a także przy wsparciu Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Łodzi oraz tamtejszej KW PSP. To zwiększy bezpieczeństwo mieszkańców. Jednak daje się wyczuć, że ludzie boją się wojny, zagrożenia. Jaka jest tu wasza rola?

–  Zadania PSP w kontekście schronów i miejsc ukrycia obejmują głównie działania przygotowawcze, inwentaryzacyjne oraz ratownicze. Strażacy weryfikują ich stan techniczny, sprawdzając ich przydatność do tymczasowego ukrycia ludności. PSP uruchomiła aplikację "Schrony" oraz stronę "Gdzie się ukryć".

– Nowy sprzęt, w tym cysterna, na pewno się przydaje. A czy będą jeszcze jakieś nowości?

– Zastąpiliśmy cysternę, która służyła ponad 30 lat. Planujemy przekazać ją do jednej z jednostek ochotniczych na terenie naszego powiatu. Używamy nowej. Planuję pozyskać samochód z drabiną mechaniczną, nie mamy takiej w powiecie. Jej zasięg ma 40 metrów. Kosztuje ok. pięciu milionów złotych. Będziemy poszukiwać wsparcia poprzez Komendę Wojewódzką PSP w Łodzi. Jestem po wielu rozmowach z włodarzami miast i gmin z terenu naszego powiatu i mam nadzieję, że pomogą nam w sfinansowaniu tego zakupu.

– Są obecnie jakieś przyjęcia do tomaszowskiej straży?

– Jesteśmy w trakcie naboru, który ogłosiliśmy na koniec stycznia br. Większość etapów już się odbyła. Zgłosiło się 65 kandydatów. Po teście sprawności fizycznej ponad połowa odpadła. Do rozmów przeszło 29 osób. Teraz mamy wytypowaną ósemkę, jak ja to nazywam, pewniaków. Wysyłamy ich na badania do kliniki MSWiA w Łodzi. Jeśli przejdą testy psychologiczne i badania medyczne, to umieścimy ich na naszej liście i czekać będziemy na przydział na kursy w szkołach podoficerskich. Obecnie u nas jest sześć wakatów, z czego jeden czeka na absolwenta szkoły pożarniczej.

– Ale kobiet w służbie ratowniczo-gaśniczej jednak w Tomaszowie nie ma...

– Nie. Ale jest coraz więcej komend, w których kobiety są na pierwszej linii. W tym naborze nie zgłosiła się ani jedna pani. W poprzednim były trzy, ale zrezygnowały w trakcie. Testy sprawnościowe kobiety mają u nas takie same jak mężczyźni. Panie są u nas w sekcji ds. organizacyjno-kadrowych, w wydziale kwatermistrzowsko-technicznym oraz na stanowisku ds. finansów.

– Wasza służba bywa bardzo trudna. Macie pomoc psychologa?

– Każdy ma taką akcję, którą pamięta przez wiele lat. Najcięższe sytuacje traumatyczne to te przy wypadkach z dziećmi. Są one niestety czasem śmiertelne i w psychice strażaka to zostaje. Mamy możliwość skorzystania z pomocy psychologa. To wsparcie jest dostępne i, jak to mówi nasza pani psycholog, można do niej zadzwonić o każdej porze dnia i nocy, by porozmawiać. Coraz częściej strażacy potrzebują takiej pomocy. Zwiększyła się świadomość. To nie jest wstyd.

– Najwięcej zdarzeń w 2025 roku w powiecie tomaszowskim ma swą przyczynę w nieostrożnym zachowaniu dorosłych.

– Tak, dzieje się tak pomimo wielu naszych akcji edukacyjnych. Teraz trwa ogólnopolska kampania "STOP pożarom traw". Niestety cały czas jest to wielki problem. Zdarza się, że "kontrolowane'' wypalanie staje się niekontrolowanym i może dojść nawet do tragedii. Podpalacz staje się ofiarą. Akcji edukacyjnych robimy mnóstwo, spotykamy się z dziećmi, uświadamiając im zagrożenia. Zdarza się, że mają większą wiedzę niż dorośli i edukują swoich rodziców i dziadków. Mamy salę edukacyjną "Ognik", do której przychodzi mnóstwo klas i przedszkolaków.

– Wielkim problemem w powiecie nadal są stare systemy grzewcze i czad.

– W tym roku też prowadziliśmy akcję pt. "Czujka na straży Twojego bezpieczeństwa!". Dystrybuowane były za pomocą MOPS-ów i GOPS-ów oraz druhów OSP z terenu powiatu tomaszowskiego. Na terenie Tomaszowa jeździli też nasi strażacy z czujkami. To urządzenie może uratować życie.

– Co pan uważa za swój największy sukces?

– Jeśli można to nazywać sukcesem... W straży pożarnej od zawsze towarzyszy mi sport. Było tak już w Centralnej Szkole PSP w Częstochowie. Byłem w drużynie sportowej i zdobyłem różne medale. Później jako drużyna z województwa łódzkiego także odnosiliśmy sukcesy. Zostaliśmy mistrzami Polski w ćwiczeniu bojowym i wielokrotnie stawaliśmy na stopniach podium w sztafecie pożarniczej. Wiele lat byłem kierownikiem kadry województwa łódzkiego w sporcie pożarniczym. Jestem też dumny z tego, że byłem dowódcą Specjalistycznej Grupy Ratownictwa Wysokościowego i przez kilka lat członkiem Komisji ds. Ratownictwa Wysokościowego przy Komendancie Głównym PSP. Udało mi się być współorganizatorem Mistrzostw Polski Grup Ratownictwa Wysokościowego, które odbywają się cyklicznie w Łodzi. Największym sukcesem było to wszystko połączyć z życiem rodzinnym.

– Poza tym pewnie uratował pan wielu ludzi...

– Pewnie się do tego przyczyniłem, jak każdy strażak.

– Dziękuję za rozmowę.

Joanna Dębiec