83. rocznica likwidacji tomaszowskiego getta

Pierwsze dzielnice żydowskie powstały w Tomaszowie w grudniu 1940 roku.

W listopadzie 1941 roku Żydów skoncentrowano w jednym rejonie, tworząc zamkniętą dzielnicę obejmującą między innymi ulice (obecnie): Krzyżową, Jerozolimską, Żwirki i Wigury, Stolarską oraz J. Słowackiego. Do getta spędzano ich również z okolicznych miejscowości. Na ograniczonym obszarze egzystowało od 15 do 18 tysięcy osób.

Zagłada getta nastąpiła pomiędzy 31 października a 2 listopada 1942 roku. Wielu Żydów uśmiercono na miejscu, większość – około 15 tys. osób – wywieziono do obozu koncentracyjnego w Treblince. W utworzonym obozie pracy pozostawiono 920 osób. Zlikwidowano go we wrześniu 1943 roku.

W 1939 roku Tomaszów liczył blisko 12 tys. mieszkańców narodowości żydowskiej (30 procent ogółu). Wojnę przeżyło ok. 500 z nich.

Na wspólne upamiętnienie żydowskich mieszkańców Tomaszowa – ofiar likwidacji tomaszowskiego getta w jej 83. rocznicę we wtorek, 4 listopada na godzinę 11.00 zaprasza Stowarzyszenie Strażnicy Pamięci (Guardians of Remembrance). Jak informowaliśmy na naszych łamach, jest ono organizatorem wolontaryjnych porządków żydowskiego cmentarza przy ul. gen. S. Grota-Roweckiego. Tym razem zachęca, by spotkać się na terenie kirkutu po to, by ludziom, którzy niegdyś współtworzyli nasze miasto oddać hołd, przywrócić pamięć i pokazać, że nie są zapomniani. 

Dwa dni wcześniej – w niedzielę, 2.11, w ramach wydarzenia pod hasłem "Otwarte Bramy Cmentarza", Strażnicy Pamięci organizują spacer po nekropolii. Ma być okazją do zapoznania się z jej dziejami oraz losami tomaszowskiej społeczności żydowskiej. Jego początek zaplanowano na godz. 12.00. Wstęp jest wolny, nie obowiązują zapisy.

Na zdjęciu: Rok 1945(?). Kondukt pogrzebowy odprowadzający na cmentarz żydowski ekshumowane szczątki żydów zamordowanych w 1942 r. w lesie za koszarami (fot. archiwum TIT)