Stary piec wymienili na gazowy, wydali na to kilkadziesiąt tysięcy złotych. Nie zdążyli jednak złożyć wniosku do programu "Czyste Powietrze" przed niezapowiedzianym jego zawieszeniem jesienią ub. roku. Teraz program już wyklucza gaz. – Jestem załamana, liczyłam na dotację, a teraz mi powiedziano, że jej nie otrzymam – mówi pani Małgorzata.
Pani Małgorzata mieszka na jednym z osiedli domków jednorodzinnych w Tomaszowie. Postanowiła z mężem zmienić ogrzewanie na gazowe, by mieć wreszcie komfort i wygodę. Każdy, kto palił w piecu węglowym, zwłaszcza starszego typu, wie, ile trzeba włożyć w to czasu i wysiłku. Małżeństwo miało nadzieję, a właściwie pewność, że skorzysta z dofinansowania z rządowego programu "Czyste Powietrze". Jest on realizowany przez Wojewódzkie Fundusze Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (u nas w Łodzi), lecz także za pośrednictwem samorządów (u nas Wydziału Ochrony Środowiska i Klimatu w UM). – Jesienią zamontowaliśmy piec gazowy, lecz nie zdążyliśmy złożyć wniosku do "Czystego Powietrza", bo go zawiesili z dnia na dzień, a mi w międzyczasie umarł mąż. Musiałam załatwiać sprawy majątkowe, notarialne – mówi pani Małgorzata.
Nabór wniosków wstrzymany był 23 listopada 2024 r., praktycznie bez zapowiedzi, nie wiedzieli o tym nawet urzędnicy. Od 31 marca 2025 r. znów można składać wnioski o wsparcie z programu "Czyste Powietrze". Jego formuła została trochę zmieniona. To trochę, to dla niektórych wręcz dramat. – Syn dowiadywał się w Urzędzie Miasta. Powiedziano mu, że teraz już nie można składać wniosku o dofinansowanie z programu "Czyste Powietrze". Dla mnie to jest straszne, przecież to nie moja wina, że program został zawieszony – informuje pani Małgorzata. Faktycznie i ona, i inne osoby w tej sytuacji mogą czuć się oszukane. – Program miał działać do czerwca 2027 r. – dodaje tomaszowianka.
Jak potwierdza Tomasz Surmański, dyrektor Wydziału Ochrony Środowiska i Klimatu w UM najważniejsze zmiany, jakie zaszły w programie "Czyste Powietrze", to brak możliwości skorzystania z wymiany pieca na gaz oraz olej. Wykluczono również możliwość dofinansowania fotowoltaiki. Od początku 2025 r. w krajach Unii Europejskiej wszedł w życie zakaz preferencyjnego finansowania inwestycji w kotły grzewcze zasilane węglem, ropą lub gazem. Wymóg ten wynika ze znowelizowanej dyrektywy EPBD.
Niestety jak ktoś w zeszłym roku wymienił stary piec na ekologiczny, to nie może też skorzystać z miejskiego programu wymiany kopciucha, który wszedł w życie wiosną br. – Inwestycja nie może być rozpoczęta przed podpisaniem umowy z miastem. Uznaje się ją za rozpoczętą w momencie wystawienia faktury przez wykonawcę – tłumaczy T. Surmański. Co ważne, jeśli mieszkaniec złożył wniosek do "Czystego Powietrza", to jednocześnie może ubiegać się o dofinansowanie z programu gminnego (jeśli powyższa zasada z rozpoczęciem inwestycji zostaje zachowana). Co mają zrobić teraz osoby, które wymieniły piec na gazowy i nie zdążyły złożyć wniosku do "Czystego Powietrza"? Jak dowiedzieliśmy się w UM, mają być wprowadzone jakieś rozwiązania na poziomie ogólnokrajowym. – My pomagamy wypełniać wnioski, natomiast nie ustalamy zasad – informuje Joanna Budny, rzeczniczka magistratu.
Ale to nie wszystkie zmiany w "Czystym Powietrzu". Miały one na celu walkę z nadużyciami, do których miało dochodzić wcześniej. Wydaje się, że część zmian bynajmniej nie jest korzystnych dla mieszkańców. Np. to, że aby móc ubiegać się o dofinansowanie, należy być minimum 3 lata właścicielem bądź współwłaścicielem budynku jednorodzinnego, a także wykonać audyt energetyczny a następnie świadectwo charakterystyki energetycznej po wykonaniu inwestycji. A więc gdy kupisz stary dom z kopciuchem, to trzy lata musisz z tego kopciucha korzystać (albo zrobić sobie wymianę ogrzewania, nie licząc na żadne dofinansowania).
Poza tym należy także spełnić określone wymogi dotyczące ograniczenia zapotrzebowania na energię cieplną budynku. – Zmieniły się również progi dochodowe w podwyższonym i najwyższym poziomie dofinansowania – mówi T. Surmański. W podwyższonym poziomie dofinansowania przeciętny miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego nie przekracza kwoty: 2250 zł w gospodarstwie wieloosobowym, 3150 zł w gospodarstwie jednoosobowym; w najwyższym poziomie dofinansowania przeciętny miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego nie przekracza kwoty: 1300 zł w gospodarstwie wieloosobowym i 1800 zł w gospodarstwie jednoosobowym. Zmianie uległy również kwoty dofinansowań w poszczególnych grupach w zależności od zakresu podejmowanych prac. Póki co od momentu wejścia w życie nowego "Czystego Powietrza" poprzez punkt konsultacyjny w UM w naszym mieście złożono dwa wnioski o dofinansowanie. Koszty inwestycji mają być obecnie bardziej sprawdzane niż wcześniej. Jednak nie będą robić tego urzędy, takie jak nasz magistrat. Gminy nie mogą kontrolować kosztów przedsięwzięcia w ramach punktu konsultacyjnego. - To nadal pozostaje w gestii WFOŚiGW bądź operatora. Operator zobowiązany jest do kontroli przedsięwzięcia od początku do końca inwestycji. Rola operatora jest przewidziana tylko we wnioskach o najwyższy poziom dofinansowania, w podwyższonym poziomie nie jest to wymóg konieczny, aczkolwiek możliwy. Operator jest również zobowiązany do realizacji swoich zadań w przypadku wszystkich wniosków z prefinansowaniem – wyjaśnia Tomasz Surmański.
Joanna Dębiec
Komentarze