W Wielką Sobotę w godzinach przedpołudniowych pójdziemy do kościołów z wielkanocnymi koszyczkami, by - jak to nakazuje chrześcijańska tradycja - poświęcić włożone do nich pokarmy przeznaczone na świąteczny stół.

W różnych regionach kraju różna jest zawartość koszyka, ale w każdym znajdują się potrawy stanowiące zestaw podstawowy, jednaki dla wszystkich. Każda z nich swoją obecnością w święconce wyraża głębsze, symboliczne treści i intencje.

Baranek wielkanocny (z cukru lub ciasta) - symbol Chrystusa, uosabia Jego zwycięstwo, chroni dom przed pożarem, a jego mieszkańców przed śmiercią od pioruna.

Chleb - przypomina "Chleb żywy, który zstąpił z nieba", symbol Ciała Chrystusa, jest gwarantem dobrobytu i pomyślności.

Jajka i pisanki - symbole zwycięstwa nad śmiercią, przypominające o wciąż odradzającym się życiu.

Wędliny - symbol zdrowia, dobrobytu i płodności.

Ser - symbol harmonii człowieka z siłami przyrody i gwarancji dobrego chowu zwierząt.

Sól - symbol prawdy i oczyszczenia, nawiązujący do kazania, w którym Chrystus powiedział o swoich uczniach, że są solą ziemi.

Pieprz i chrzan - symbolizują biblijne gorzkie zioła i chronią pokarmy przed zepsuciem, a w domyśle i człowieka przed upadkiem moralnym.

Ciasto - symbol słodyczy Królestwa Niebieskiego.

Do poświęcenia można przynieść jeszcze inne pokarmy: owoce ziemi i wytwory pracy ludzkiej - jako zapowiedź czekającej wszystkich uczty w tym Królestwie. Błogosławieństwo obrzędowe pokarmów i napojów świątecznych, dokonywane przez kapłana z zastosowaniem rytu (znak krzyża świętego, kropienie wodą święconą, przewidziana na tę okoliczność modlitwa, kadzidło) znane jest co najmniej od VIII wieku. Święcenie pokarmów wielkanocnych ma początek w tradycji wczesnochrześcijańskiej, ofiarach i błogosławieństwach płodów ziemi i różnych pokarmów, za które chrześcijanie winni dziękować Stwórcy w każdym momencie życia. Czy tedy jecie, czy pijecie, czy co innego czynicie, wszystko na chwałę Bożą czyńcie - napisano w 1 Liście do Koryntian. Już wówczas biskupi z różnych prowincji Kościoła nakazywali wiernym, aby ucztę wielkanocną rozpoczynali od spożycia pokarmu poświęconego.

W początkowym okresie błogosławienia pokarmów wielkanocnych był święcony - zgodnie z pasterską tradycją święta Paschy - jedynie baranek ofiarny oraz mięso, przede wszystkim baranina. Później dołączono do nich inne pokarmy, przede wszystkim te, których spożywanie w czasie Wielkiego Postu było zakazane lub znacznie ograniczone. Obrzęd święcenia pokarmów wielkanocnych rozwijał się przez całe średniowiecze, przy czym o zestawie święconych potraw decydowały z reguły tradycje narodowe. W święconym polskim podstawowe znaczenie miał zawsze chleb, najważniejszy pokarm codzienny, mięso, gównie wieprzowe, masło i jaja oraz sól i chrzan.

jerg