Na świecie opisano dotychczas ponad 20 tys. gatunków pszczół, w tym cztery gatunki pszczół miodnych (rodzaj Apis).

W Polsce znanych jest ok. 470 gatunków pszczół dziko żyjących (w tym trzmiele, murarki, porobnice, zadrzechnie, samotnice, pszczolinki). Długość ciała pszczoły, w zależności od gatunku, może się wahać od 2 do 30 mm (w tropikach nawet do 40 mm!).

Najmniejszymi pszczołami spotykanymi w Polsce są smukliki (ok. 4–5 mm), a największymi samice trzmielca (25 mm). Pszczoły, obok muchówek i chrząszczy, należą do najważniejszych zapylaczy roślin kwiatowych. Dzięki obecności pszczół w środowisku rośliny produkują znacznie większe ilości nasion i owoców. Produkcja 1/3 żywności i 90% owoców zależy od zapylania przez owady pszczołowate. Pamiętajmy o tym, że również dzięki nim mamy 4000 odmian warzyw. W przypadku upraw sadowniczych, gdzie plon stanowią warzywa, zapylanie przez te cenne owady jest jedynym zabiegiem umożliwiającym zwiększenie plonu. W Polsce Wielki Dzień Pszczół obchodzony jest 8 sierpnia.

Pszczoły żyją na Ziemi od ponad 50 milionów lat, a ich rola w utrzymywaniu równowagi ekosystemu jest nieoceniona. Są odpowiedzialne za zapylanie ok. 70% gatunków roślin uprawnych na świecie, zapewniają lepszą jakość owoców i warzyw i podnoszą wydajność upraw. Niektóre z gatunków (np. migdały) bez pracy pszczół w ogóle by nie owocowały. Pszczoły zapylają nie tylko rośliny użytkowe, ale również rośliny dzikie, tworzące różne ekosystemy lądowe, które produkują tlen niezbędny do życia. Niewiele osób zdaje sobie sprawę ze znaczenia pszczół, również tych dziko żyjących, dla przyrody i człowieka. Większość traktuje je jak intruzów. Tymczasem w ostatniej dekadzie odnotowano masowe wymieranie pszczół miodnych, a wiele gatunków dziko żyjących (w Polsce ok. 200) znalazło się na liście zagrożonych wyginięciem. Naukowcy uważają, że odpowiada za to kombinacja wielu czynników, w tym chemizacja rolnictwa, rozpowszechnienie telefonii komórkowej, która zakłóca zdolność pszczół do orientacji w terenie oraz rozprzestrzenianie się chorób pasożytniczych pszczół. Negatywną rolę odgrywa tu również rolnictwo wielkoobszarowe, z którym wiąże się brak miedz i poboczy naturalnie zamieszkiwanych przez owady dziko żyjące.

Wyginięcie pszczół miałoby trudne do oszacowania konsekwencje dla ludzi i środowiska przyrodniczego Ziemi. Szacuje się, że gdyby ich brakło, to w Polsce plony roślin uprawnych spadłyby o 70–80%. Owoców byłoby znacznie mniej i byłyby gorszej jakości. Jeśli masz ogród, pozostaw w nim część dziką, naturalną z miododajnymi roślinami łąkowymi oraz miejscami, gdzie owady mogą założyć gniazdo. Nie wypalaj liści i traw, stanowią miejsce gniazdowania i kryjówkę dla wielu owadów. Zakładaj dla nich specjalne domki.

Zgodnie z przewidywaniami naukowców wyginięcie pszczół na świecie mogłoby spowodować ogromny głód, kryzys i wojny, a to doprowadziłoby do załamania ludzkiej cywilizacji. Dbajmy o pszczoły, bo warto! Kiedy znikną z powierzchni Ziemi, to człowiekowi pozostaną najwyżej cztery lata życia…

 jerg