Walczmy o swoje prawa

Światowy Dzień Konsumenta, znany również, jako Światowy Dzień Ochrony Praw Konsumenta, obchodzony jest 15 marca. Ustanowiony został w 1983 roku w 21. rocznicę przemówienia prezydenta Stanów Zjednoczonych Johna Kennedy’ego w sprawie projektu ustawy ochrony praw konsumenta, które wygłosił w Kongresie USA w 1962 r. Amerykański prezydent sformułował wtedy cztery podstawowe prawa konsumentów: do informacji, do wyboru, do bezpieczeństwa, do reprezentacji. Wówczas padło z jego ust stwierdzenie „konsumenci to my wszyscy”. Od tego dnia rola konsumenta cały czas rosła, również w Polsce.
W Unii Europejskiej święto to jest obchodzone jako Europejski Dzień Konsumenta.
Od 2000 roku oficjalne obchody tego światowego dnia organizowane są także w Polsce. Włączają się do nich instytucje publiczne chroniące interesy konsumentów (m.in. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Arbiter Bankowy, Państwowa Inspekcja Handlowa, Biuro Rzecznika Ubezpieczonych, Miejski lub Powiatowy Rzecznik Konsumentów) oraz organizacje pozarządowe (m.in. Federacja Konsumentów, Stowarzyszenie Konsumentów Polskich, Polska Zielona Sieć).
W Polsce od roku 2005 na mocy porozumienia pomiędzy Komisją Europejską a Urzędem Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) działa Europejskie Centrum Konsumenckie. ECK prowadzi działalność informacyjno-doradczą dla konsumentów w zakresie ich praw w Unii Europejskiej oraz pomaga w polubownym rozwiązywaniu sporów transgranicznych.
Konsumenci chociaż są największą zbiorowością społeczną współczesnego świata, to jednocześnie są najsłabszym ogniwem systemu dystrybucji dóbr. Czyhają na nich nie zawsze przyjazne mechanizmy gospodarki rynkowej, uwikłani są w różnorakie konflikty interesów ze strony wszystkich tych, którzy zajmują się obrotem towarami i nierzadko działają poza normami wyznaczonymi przez prawo i standardy współżycia społecznego. Wynika to z silniejszej pozycji rynkowej przedsiębiorcy.
Konsumenci jednak nie pozostają bezbronni. Prawną opiekę i ochronę gwarantują im nie tylko zapisy konstytucyjne, nie tylko regulacje stanowione przez ustawy, ale też sprawdzony od lat system państwowego nadzoru nad przestrzeganiem uprawnień. Ochrona ta, sprawowana jest przede wszystkim przez UOKiK i Inspekcję Handlową, które są wspierane przez organizacje konsumenckie i samorządy.
Najbliżej nas działa Powiatowy Rzecznik Konsumentów. To u niego możemy szukać pomocy, jeśli np. jesteśmy niezadowoleni ze sposobu załatwienia reklamacji. Do zadań PRK należy m.in. udzielanie konsumentom bezpłatnego poradnictwa konsumenckiego i informacji prawnej w zakresie ochrony ich interesów oraz występowanie do przedsiębiorców w sprawach ochrony praw i interesów konsumentów. Rzecznik ma też możliwość w szczególnie uzasadnionych przypadkach np. naruszenia zbiorowych interesów, wytaczania powództwa na rzecz konsumentów i wstępowanie za ich zgodą do toczącego się postępowania w sprawach o ochronę interesów konsumentów.
Rzecznicy konsumentów pomagają klientom już 11 lat. W 1999 roku, gdy instytucja powiatowych i miejskich rzeczników konsumenta została wprowadzona do polskiego systemu prawnego, niewiele osób wiedziało o możliwości takiego wsparcia. Najpierw rzecznicy konsumentów kojarzyli się głównie ze skargami na wady butów i sposób rozpatrywania reklamacji. Dziś patrzymy na nich inaczej, a zakres ich działania rozszerzył się bardzo.
Teraz najwięcej osób szuka pomocy w związku z umowami zawieranymi poza lokalem przedsiębiorcy. Chodzi głównie o wstawianie okien i drzwi na podstawie umów z pośrednikami lub przedstawicielami firm. Problem rodzi się, gdy firma nie dotrzymuje terminów lub wstawia produkty z wadami.
Równie częste są skargi konsumentów, którzy decydują się na podpisywanie umów na rozmaitych pokazach. Dotyczy to na przykład produktów paramedycznych - materaców lub lamp do naświetlania. Osoby te zwykle nie zauważają, że podpisują umowy z kredytem. W rezultacie realna zapłata za produkt wychodzi bardzo wysoka. Jeśli zainteresowani trafią do rzecznika w ciągu 10 dni od momentu podpisania umowy, to możliwe jest doprowadzenie do jej rozwiązania, bo na to pozwala prawo konsumenckie.
W Tomaszowie Powiatowy Rzecznik Konsumentów ma siedzibę w starostwie przy ul. Mościckiego 3. Funkcję tę od trzech lat pełni Agnieszka Drzewoska-Łuczak.