Kompromis lepszy od wyroku

Każdy z nas miał z pewnością sytuację konfliktową. W niektórych przypadkach być może poważniejsze nieporozumienia prowadziły nas do sądu. Tam sprawa ciągnęła się latami. Pochłonęła nie tylko czas, ale i duże pieniądze. Czasami to właśnie koszty, które związane są z procesem, odstraszały i powodowały, że rezygnowaliśmy z dochodzenia swoich praw, a co za tym idzie ze sprawiedliwości. Poza tym, dochodzenie sądowe w Polsce trwa średnio aż 860 dni.
Tymczasem konflikt można rozwiązać o wiele, wiele szybciej. Nawet w miesiąc. Niemożliwe? A jednak, należy mieć tylko nieco dobrej woli i zdecydować się na mediacje. Ta forma rozwiązywania sytuacji spornych już od dawna znana jest w krajach zachodnich. I to naprawdę działa. W Londynie mediacja trwa średnio jeden dzień, w Stanach Zjednoczonych często w kilka godzin udaje się zakończyć sprawy, które w sądach trwały kilka lat. W Getyndze ponad 60 procent sporów rozwiązuje się właśnie w ten sposób. Wystarczy tylko, aby obie strony sporu wyraziły chęć takiego sposobu rozwiązania problemu. Sąd przyzna mediatora, który rozpatrzy praktycznie każdy rodzaj sprawy: cywilnej (w tym rodzinnych, gospodarczych, z zakresu prawa pracy), administracyjnej, o wykroczenia, o czyny karalne nieletnich, a nawet karne. Mediacja w większości sytuacji kończy się kompromisem. Ciekawszym jest przypadek sprawy karnej, gdzie konflikt łagodzony jest za pomocą pojednania.W grę wchodzi tu zadośćuczynienie lub naprawienie szkody wyrządzonej przez sprawcę, realizowane w różnych formach, np. poprzez zwrot kosztów poniesionych przez pokrzywdzonego z powodu wyrządzonej mu szkody, pracę na rzecz społeczności lokalnej, instytucji charytatywnej, nieodpłatną pracę na rzecz pokrzywdzonego, przeproszenie czy wyrażenie skruchy. Nie bez znaczenia dla sądu i pokrzywdzonego jest także zrozumienie przez sprawcę, jaką szkodę i krzywdę wyrządził oraz przyjęcie odpowiedzialności za popełnione czyny.
Ważnym zapisem w instytucji mediacji w sprawach karnych z oskarżenia prywatnego jest to, że w razie pojednania stron postępowanie można nawet umorzyć.
Wiele regulacji można wykorzystać również podczas oskarżenia publicznego. Pozytywne wyniki przeprowadzonej mediacji albo ugoda zawarta pomiędzy sprawcą a pokrzywdzonym mogą mieć wpływ na wymiar kary. W szczególności sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary, odstąpić od wymierzenia kary (przy przestępstwach zagrożonych karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą trzech lat), warunkowo umorzyć postępowanie karne (przy przestępstwach zagrożonych karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą pięciu lat), zastosować warunkowe zawieszenie wykonania kary pozbawienia wolności nieprzekraczającej dwóch lat, kary ograniczenia wolności lub grzywny orzeczonej jako kara samoistna.
Jednak najważniejszą zaletą mediacji we wszystkich przypadkach jest fakt, że wygrywają obie strony sporu. Jest ona tańsza niż postępowanie sądowe oraz znacznie szybsza (trwa miesiąc, a sąd w przypadku zawisłego sporu rozwiązanego drogą mediacji zwraca stronie 3/4 wpisu sądowego).
Mediator, który pomaga w osiągnięciu kompromisu, jest osobą neutralną, bezinteresowną, pomaga stronom w komunikacji i osiągnięciu porozumienia. Pamiętajmy, że nie może podejmować decyzji merytorycznej. Do rozmów możemy zasiąść w dobrowolnym miejscu i czasie. Mediacje mają charakter tajny.
Patronat nad tegorocznymi obchodami Międzynarodowego Dnia Mediacji objął m.in. minister sprawiedliwości.