Elektrownia na Źródłach

W sierpniu br. uprawomocniła się decyzja o warunkach zabudowy jaką wydał Urząd Miasta na budowę elektrowni wodnej nad Pilicą. Prywatny inwestor, firma z Warszawy, będzie musiał jednak poczekać z rozpoczęciem budowy, o ile w ogóle do niej dojdzie.
Sprawa nie budziłaby emocji, a nawet zdziwienia, gdyby nie fakt, że elektrownia ma powstać w bezpośrednim sąsiedztwie rezerwatu Niebieskie Źródła i graniczyć z obszarem Natura 2000.
- Wiele debatowaliśmy w naszej firmie na temat usytuowania elektrowni wodnej nad Pilicą, nieopodal Źródeł - mówi Tadeusz Bienias, szef Nadzoru Wodnego w Smardzewicach. - Obecna koncepcja bardzo się nam podoba. Elektrownia ma stanąć nad brzegiem Pilicy, poniżej ujęcia wody. Obiekt w niewielkim stopniu wpłynie na zmianę krajobrazu. Przepływ do 22 m3/s, spowoduje spowolnienie biegu Pilicy, a to wpłynie korzystnie na stan zarybienia tego odcinka rzeki. Owszem do elektrowni będzie dochodziła tzw. droga technologiczna, ale w rzeczywistości będzie ona użytkowana niezwykle rzadko. Właściwie pracownik obsługujący obiekt powinien ją pokonywać pieszo lub na rowerze. W sumie, naszym zdaniem, jest to niewielka ingerencja w środowisko naturalne - dodaje Tadeusz Bienias.
Pierwsza propozycja wybudowania elektrowni wodnej zakładała, że ma ona być usytuowana przy strudze między Źródłami a Pilicą. Ten pomysł został jednak odrzucony.
W efekcie takiej interpretacji Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Warszawie wydał pozytywną opinię w sprawie budowy elektrowni. Podobna była opinia Zakładu Gospodarki Wodno-Kanalizacyjnej w mieście. Anna Fultz, architekt miejski, uważa że uzgodnienia poczynione z zainteresowanymi sprawiają, że nie było przesłanek ku temu, by miasto mogło nie wydać pozytywnej decyzji o warunkach zabudowy. - Inwestycja powstaje w sąsiedztwie, ale poza obszarem Natura 2000. Mamy zapis, że budowa i eksploatacja obiektu nie mogą spowodować zmian warunków istnienia rezerwatu - mówi pani architekt.
Sprawa nie dla wszystkich jest jednak oczywista. Wydział Ochrony Środowiska, Rolnictwa i Leśnictwa w starostwie wydaje pozwolenia wodno-prawne na montaż urządzeń energetycznych. Inwestor wystąpił do starostwa o wydanie takiego pozwolenia. Jego otrzymanie to kolejny krok do uzyskania pozwolenia na budowę. - Zażądaliśmy od inwestora oceny oddziaływania na środowisko elektrowni, która ma być wybudowana nad Pilicą. Obiekt ma co prawda być usytuowany poza obszarem Natura 2000, ale droga dojazdowa, przynajmniej w części przebiega już przez ten obszar - mówi Danuta Misiak, naczelniczka Wydziału Ochrony Środowiska w starostwie. - Ocenę taką wydaje Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska. Jeśli decyzja będzie pozytywna, będziemy mieli podstawę ku temu, by wydać pozwolenie wodno-prawne.
Z kolei Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska, by wydać ocenę oddziaływania na środowisko, zażądała od inwestora raportu w sprawie oddziaływania elektrowni na środowisko. - Musimy zbadać wpływ całej inwestycji nie tylko na jej bezpośrednie otoczenie, ale na integralność obszarów Natura 2000 - mówi Ilona Wieczorek, naczelniczka Wydziału Spraw Terenowych RDOŚ w Piotrkowie. - Poniżej Niebieskich Źródeł mamy obszar łąk ciebłowickich i dolnej doliny Pilicy, oba są w Naturze 2000. Gdyby rzecz dotyczyła tylko dotychczasowego polskiego prawodawstwa, to zastrzeżeń by nie było. Inwestycja jest poza rezerwatem i tyle. W myśl obowiązującej już ustawy o ochronie przyrody trzeba brać pod uwagę wszystkie elementy wzajemnego oddziaływania. Dlatego uzyskanie oceny może potrwać jeszcze wiele miesięcy.
Sprawa wzbudziła poruszenie wśród ekologów i lokalnych miłośników przyrody. Jakiekolwiek prace inwestycyjne przy granicy rezerwatu, któremu kilka lat temu groziło całkowite unicestwienie, mogą narazić to miejsce na ponowną utratę równowagi ekologicznej. Być może dla samej rzeki ustawienie elektrowni nie jest problematyczne, ale już dla pobliskiej fauny i flory sytuacja może być całkiem inna.
Miasto przed wydaniem decyzji o warunkach zabudowy nie dokonało uzgodnienia z Regionalną Dyrekcją Ochrony Środowiska, gdyż inwestycja jest poza obszarem chronionym.
Trzeba jednak pamiętać, że rok temu Wydział Rozwoju, Strategii i Promocji UM przy współpracy z innymi merytorycznymi wydziałami złożył do Urzędu Marszałkowskiego wniosek o dofinansowanie projektu pn. „Modernizacja infrastruktury ograniczającej nadmierną presję turystów w rezerwacie Niebieskie Źródła”. Projekt przygotowany został w ramach działania 5.1 Ochrona przyrody i kształtowanie postaw ekologicznych, Programu Operacyjnego „Infrastruktura i środowisko”. Celem projektu jest, cyt.: „utrzymanie stanu obszaru chronionego wraz z zachowaniem zagrożonych wyginięciem gatunków oraz różnorodności biologicznej poprzez ich zabezpieczenie przed nadmierną i niekontrolowaną presją turystów.” Decyzji co do dofinansowania projektu środkami unijnymi wciąż nie ma. Liczymy na 564 tys. zł.
Z jednej więc strony mamy ograniczać „presję turystów”, z drugiej nie widzimy nic złego w elektrowni wodnej i konsekwencjach jakie budowa tego obiektu może przynieść.
Agnieszka Łuczak

t4820.tif

NATURA 2000
Europejska Sieć Ekologiczna Natura 2000 jest systemem ochrony zagrożonych składników różnorodności biologicznej kontynentu europejskiego, wdrażanym od 1992 r. w sposób spójny pod względem metodycznym i organizacyjnym na terytorium wszystkich państw członkowskich Unii Europejskiej.
Celem utworzenia sieci Natura 2000 jest zachowanie zarówno zagrożonych wyginięciem siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i zwierząt w skali Europy, ale też typowych, wciąż jeszcze powszechnie występujących siedlisk przyrodniczych, charakterystycznych dla 9 regionów biogeograficznych (tj. alpejskiego, atlantyckiego, borealnego, kontynentalnego, panońskiego, makaronezyjskiego, śródziemnomorskiego, stepowego i czarnomorskiego).
Sieć Natura 2000 tworzą dwa typy obszarów: obszary specjalnej ochrony ptaków (OSO), specjalne obszary ochrony siedlisk (SOO).
Podstawą wyznaczania obszarów Natura 2000 są jedynie kryteria naukowe.
Dyrektywa Siedliskowa nie określa sposobów ochrony poszczególnych siedlisk i gatunków, ale nakazuje zachowanie tzw. właściwego stanu ich ochrony. W odniesieniu do siedliska przyrodniczego oznacza to, że: naturalny jego zasięg nie zmniejsza się, zachowuje ono specyficzną strukturę i swoje funkcje ekologiczne, stan zachowania typowych dla niego gatunków jest właściwy.
W odniesieniu do gatunków właściwy stan ochrony oznacza natomiast, że: zachowana zostaje liczebność populacji - gwarantująca jej utrzymanie się w biocenozie przez dłuższy czas, naturalny zasięg gatunku nie zmniejsza się, pozostaje zachowana wystarczająco duża powierzchnia siedliska gatunku.
Najważniejszymi instrumentami realizacji celów sieci Natura 2000 są oceny oddziaływania na środowisko oraz plany ochrony siedlisk przyrodniczych i gatunków, dla których utworzono obszar Natura 2000. Działania ochronne winny uwzględniać wymogi gospodarcze, społeczne i kulturowe oraz cechy regionalne i lokalne danego obszaru Natura 2000.
Dotychczas rząd Polski ustanowił w drodze rozporządzenia 124 obszary specjalnej ochrony ptaków oraz wysłał do Komisji Europejskiej, celem akceptacji, 364 propozycje specjalnych obszarów ochrony siedlisk.
W naszym województwie mamy trzy obszary Natura 2000: Niebieskie Źródła, Lasy Spalskie, Dolina Dolnej Pilicy.